ရေကြီး

မြေလတ်အသံ၊ အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၅။

မွန်တာ (MONTHA) ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ပဲခူး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေးနဲ့ မန္တလေးတိုင်းအပါအဝင် တိုင်းနဲ့ပြည်နယ်တချို့မှာ မိုးထစ်ချုံးရွာပြီး ရေကြီး၊ မြေပြိုတာတွေဖြစ်နိုင်တယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် ဒီကနေ့မှာ မိုးလေဝသနဲ့ဇလဗေဒဦးစီးဌာနက အသိပေးထုတ်ပြန်ပါတယ်။

မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ဒီနေ့ညနေမှ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်အတွင်း ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ မွန်နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်တို့မှာ နေရာကျဲကျဲမှနေရာစိပ်စိပ်၊ နေပြည်တော်၊ မန္တလေး၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ကချင်၊ ကယား၊ ချင်းနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တို့မှာ နေရာကွက်ကျား မိုးထစ်ချုန်းရွာနိုင်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ရခိုင်ကမ်းရိုးတလျောက်နဲ့ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တို့မှာ ရံဖန်ရံခါမိုးသက်လေပြင်းကျကာ လှိုင်းကြီးနိုင်ပြီး မိုးသက်လေပြင်းကျစဥ် ရေပြင်၊ မြေပြင်လေက ၁ နာရီကို မိုင် ၃၀ မှ ၃၅ အထိတိုက်ခတ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အလားတူ မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် မိုးသည်းထန်စွာရွာတာနဲ့အတူ လေပြင်းတိုက်တာ၊ ရုတ်တရက်ရေကြီးတာ၊ မြေပြိုတာ စတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေဖြစ်ပေါ်နိုင်တာကြောင့် ကုန်းမြင့်ဒေသအနီး နေထိုင်သူတွေ၊ မြစ်ငယ်၊ ချောင်းငယ်တွေအနီး နေထိုင်သူတွေသတိပြုကြဖို့လည်း အသိပေးထားပါတယ်။

အဆိုပါမုန်တိုင်းရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေမှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကို ဦးတည်ရွေ့လျားမယ်အခြေအနေမရှိတဲ့အတွက် အဝါရောင်အဆင့်သတ်မှတ်ထားတယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အနောက်တောင်ပိုင်းနဲ့ ၎င်းနဲ့ဆက်စပ်လျက်ရှိတဲ့ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အနောက်အလယ်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ မွန်တာမုန်တိုင်းဟာ ကိုကိုးကျွန်းမြို့ရဲ့ အနောက်တောင်ဘက် ရေမိုင် ၅၃၀ ခန့်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ချင်းနိုင်မြို့ရဲ့ အရှေ့ဘက် ရေမိုင် ၂၄၀ ခန့်၊ ကာကီနာဒါမြို့ရဲ့ အရှေ့တောင်ဘက် ရေမိုင် ၂၆၀ မိုင်ခန့်အကွာ ပင်လယ်ပြင် မှာ ဗဟိုပြုနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အုတ်တွင်း၊ စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၂၅ ။

ပဲခူးတိုင်း၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်မြို့အနီးက ပြောင်သေချောင်းရေ ရုတ်တရက်တက်လာလို့ အနိမ့်ပိုင်းနေရာတွေ ရေဝင်ရောက်နစ်မြုပ်ပြီး ညောင်ခြေထောက်ဆေးရုံကလူနာတွေကိုလည်း အရေးပေါ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သူတွေထံက သိရပါတယ်။

မိုးသည်းထန်စွာရွာတာကြောင့် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် ဒီကနေ့မနက် ၅ နာရီလောက်မှာ ပြောင်သေချောင်းရေက ရုတ်တရက်မြင့်တက်လာတာဖြစ်ပြီး ဆေးရုံဝန်းအတွင်းနဲ့ အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက်တွေမှာ ရေ ၃ ပေကနေ ၄ ပေကျော်လောက်အထိ ဝင်ရောက်လာခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

” လူနာကုတင်တွေဆို ထိလုထိခင်ထိဖြစ်တယ်။ (ဆေးရုံ)ဝန်းထဲမှာဆို လူ ချက်လောက်ရောက်တယ်။ ဆေးရုံထဲမှာတော့ လူနာကုတင်တွေ နှုတ်ခမ်းနားလော​က်ရောက်တယ်။ အရပ်ပုတဲ့သူတွေဆို ရင်ဆို့လောက် တက်လာတယ်။ လူနာ ၂၀ ကျော်ရွှေ့ရတယ်”လို့ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သူတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ဆေးရုံအတွင်းရေဝင်တာကြောင့် ဆေးရုံတက်လူနာတွေကို လူမှုကူညီရေးအသင်းကားတွေနဲ့ ကျွဲပွဲမြို့ဆေးရုံကို အရေးပေါ်ပြောင်းရွှေ့ပို့ဆောင်လိုက်ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဆေးရုံအနီး မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၂ ခုနဲ့ အနိမ့်ပိုင်းတွေမှာလည်း ရေ ၃ ပေကျော်လောက်တက်နေပြီး ဒေသခံတွေကတော့ နေအိမ်အပေါ်ထပ်တွေကို တက်ရောက်နေထိုင်နေကြကာ ရွှေ့ပြောင်းရတာမျိုး မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ချောင်းရေကြောင့် အုတ်တွင်းမြို့နယ်အတွင်း ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းဟောင်းပေါ်မှာလည်း ရေ ၁ ပေ ကျော်တက်နေပေမယ့် လက်ရှိအထိ လမ်းအသုံးပြုတဲ့ ကားတွေကတော့ ပုံမှန်ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အလားတူ အုတ်တွင်းမြို့နယ် စစ်တောင်းမြစ်ကမ်းဘေး ကျောင်းစု၊ ပဲကြီးခုံကျေးရွာတွေမှာ စစ်တောင်းမြစ်ရေတက်လာတာကြောင့် ရေ ၂ ပေ လောက် ကျေး ရွာတွေအတွင်း ဝင်ရောက်နေပြီး လူတွေရွှေ့ပြောင်းရတာမျိုးမရှိသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – ဟိန်းစံ

မြေလတ်၊ ဩဂုတ် ၂၅၊ ၂၀၂၅။

စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ ပဲခူး၊ မန္တလေးတိုင်းတို့အပါအဝင် တိုင်းနဲ့ပြည်နယ်တချို့မှာ နေရာကွက်ပြီး မိုးကြီးနိုင်တယ်လို့ ဩဂုတ် ၂၅ ရက် ဒီကနေ့မှာ မိုးလေဝသနဲ့ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှူးဦးစီးဌာနက သတိပေးထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

မိုးဇလရဲ့ ဒီကနေ့မနက် ၅ နာရီ ၃၀ မိနစ်အချိန် တိုင်းထွာချက်အရ ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်နဲ့ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တောင်ပိုင်းတို့မှာ မုတ်သုံလေ အားကောင်းနေပြီး၊ ကျန်ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှာ မုတ်သုံလေ အားအသင့်အတင့်မှအားကောင်းနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ်ပြင်မှာ ဖြစ်ပေါ် နေတဲ့ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ကဂျိကိ (Kajiki)ကြောင့် ဒီကနေ့ညနေအထိ ခန့်မှန်းချက်အရ မန္တလေးတိုင်းနဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းအောက်ပိုင်းတို့မှာ နေရာကျဲကျဲ၊ မကွေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) တို့မှာ နေရာစိပ်စိပ်နဲ့ ကျန်တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ ပြည်နယ်တို့မှာ နေရာအနှံ့အပြား မိုးထစ်ချုန်းရွာပြီး၊ ပဲခူးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ကရင်ပြည်နယ်နဲ့ မွန်ပြည်နယ်တို့မှာ နေရာကွက်ပြီး မိုးကြီးနိုင်တယ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် နောက် ၄၈ နာရီအတွင်း မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ မွန်၊ ကရင်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတို့မှာလည်း နေရာကွက်ပြီး မိုးကြီးနိုင်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။

မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ မုတ္တမကွေ့၊ မွန်-တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တို့မှာ တခါတရံ မိုးသက်လေပြင်းများကျရောက်ကာ လှိုင်းကြီးနိုင်ပြီး မိုးသက်လေပြင်းကျစဉ် ရေပြင်/မြေပြင်လေဟာ ၁ နာရီကို မိုင် ၃၀ မှ ၃၅ မိုင်အထိ တိုက်ခတ်နိုင်တယ်လို့လည်း ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

ရွှေကျင်၊ ဇူလိုင် ၂၈၊ ၂၀၂၅။

ပဲခူးတိုင်း၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်နဲ့ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်မှာ မြစ်ရေတက်လို့ လူဦးရေသောင်းချီ ရေဘေးသင့်နေပြီး ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ ရိက္ခာတွေလိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ဇူလိုင် ၂၇ ရက် ညပိုင်းမှာ ရွှေကျင်မြစ်ရေမြင့်တက်လာတာကြောင့် မြို့ရဲ့ စိုးရိမ်ရေမှတ် ၇၀၀ စင်တီမီတာရဲ့အထက် ၈၃၀ စင်တီမီတာအထိ ရောက်ရှိလာတဲ့အတွက် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၈ ခုနဲ့ အနီးအနားကျေးရွာ ၂၀ ခန့် ရေနစ်မြုပ်နေတာလို့ဆိုပါတယ်။

“အခြေနေက တော်တော်ဆိုးနေပြီ။ ရပ်သစ်မီးပွိုင့်ကနေတောက်လျှောက် မုခ်ဦးထိ ကျောက်တိုင်နား ထိက သွားလို့မရဘူး။ ခါးလောက်ရှိတယ်။ အကုန်လုံးမြုပ်ကုန်ပြီ။ ပြောင်းကုန်ပြီ။ ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ကျောင်းတွေကို ပြောင်းကုန်ပြီ။ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတော့ မတွေ့ဘူး။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ပြောင်း ဘာကယ်ဆယ်ရေးမှ မရှိဘူး။”လို့ ရွှေကျင်မြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ရွှေကျင်မြစ်ရေတက်နေလို့ ရွှေကျင်မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေဖြစ်တဲ့ ညောင်ဝိုင်း၊ တရုတ်တန်း၊ ဖွဲကုန်း၊ ပန်းဘဲတန်း၊ မကျည်းတန်း၊ ဇီးတော၊ ပျဥ်းမပင်အောက်ခြမ်းအပါအဝင် ရပ်ကွက် ၈ ခုနဲ့ ကျေးရွာ ၂၀ လောက်မှာ အနိမ့်ပိုင်းတွေမှာရေအမြင့် ၈ ပေလောက်ထိတက်နေပြီး အမြင့်နေရာမှာ ၂ ပေကျော်ထိ တက်နေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ရွှေကျင်မြို့နယ်အတွင်း ရေဘေးသင့်ပြည်သူ ၂၀,၀၀၀ ကျော်ရှိနိုင်ပြီး နေအိမ်တွေမှာ နေထိုင်လို့ မရတော့တဲ့သူတွေက ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်၊ ဆိုင်ကယ်၊ ကားတွေနဲ့ ကုန်းမြင့်ပိုင်းတွေကို ပြောင်းရွှေ့နေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အလားတူ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ မဒေါက်မြို့နဲ့ အနီးအနားကျေးရွာတွေမှာလည်း ဇူလိုင် ၂၀ ရက်ကစပြီး စစ်တောင်းမြစ်ရေမြင့်တက်နေရာမှ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်မနက်မှာ မဒေါက်မြို့ရဲ့ စိုးရိမ်ရေမှတ် ၁၀၇၀ စင်တီမီတာကို ကျော်လွန်လာပြီး ၁၂၂၇ စင်တီမီတာအထိ ရောက်ရှိလာတာကြောင့် မဒေါက်မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၁၀ ရပ်ကွက်နဲ့ ဘုရားစု၊ အင်းဂပလိပ်၊ ညောင်ပင်ပေါက်၊ အင်းချောင်၊ ဖိုးကုန်း၊ ဇာပြတ်၊ သောင်ကြီး၊ ရေပေါ်သောင်အပါအဝင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၀ ရွာကျော် ရေနစ်မြုပ်နေပြီး လူဦးရေ ၅,၀၀၀ ထက်မနည်း ရေဘေးသင့်နေကြရပါတယ်။

“ဒီနေ့ပိုဆိုးတယ်။ ကျနော်အိမ်အမြင့်တောင် မီးဖိုဆင့်မြုပ်ပြီး အိမ်မအတွက် ၁ ပေခွဲလောက်ပဲ လိုတော့တယ်။ ရေက ဒီမနက်ကို ၁ ပေခွဲလောက် ထပ်တက်လာတော့ လက်ရှိဆိုရင်တော့ မဒေါက်မြို့ရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရေမြုပ်သွားပြီ။ အချို့နေရာက တာကျိုးထားပြီး ရေမြုပ်နေတော့ အနိမ့်ပိုင်းတွေက တော်တော်ဆိုးတယ်။” လို့ မဒေါက်မြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ယနေ့မနက်မှာ မဒေါက်မြို့ရဲ့ အနိမ့်ပိုင်းတွေမှာရေက ၈ ပေကျော်ထိရှိနေပြီး အမြင့်ပိုင်းတွေမှာ ၃ ပေလောက်ရှိနေကာ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းဖွင့်ထားတာမရှိသလို အနိမ့်ပိုင်းနေအိမ်တွေမှာ နေထိုင်လို့မရတဲ့သူတွေက ကုန်းမြင့်ပိုင်းတွေကို ကိုယ်တိုင်ပြောင်းရွှေ့နေကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရေဘေးသင့်ပြည်သူတွေအတွက်လည်း ရေသန့်၊ အစားအသောက်တွေနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းဖို့ အကူအညီတွေလိုအပ်နေကာ မဒေါက်-ရွှေကျင်၊ မဒေါက်-ညောင်လေးပင်လမ်းပိုင်လည်း ရေနစ်မြုပ်နေပြီး ကားတွေသွားလာလို့မရတော့တာကြောင့် စက်လှေတွေနဲ့သာ သွားလာနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

ဆားလင်းကြီး၊ ဇူလိုင် ၁၇၊ ၂၀၂၅။

ချင်းတွင်းမြစ်ရေကြီးမှုကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာနေအိမ်တွေထဲ ရေဝင်ရောက်နေတာ တပတ်ဝန်းကျင်ရှိလာတဲ့အတွက် ဒေသခံတွေမှာ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့သောက်သုံးရေတွေ လိုအပ်လာနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီကသိရပါတယ်။

ဇူလိုင်လဆန်းကစကာ မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းတဲ့အတွက် ချင်းတွင်းမြစ်ရေတိုးလာရာက ဇူလိုင် ၁၂ ရက်မှာ စိုးရိမ်ရေမှတ်အထက် ၁ ပေခန့်မြင့်တက်လာပြီးနောက် လက်ရှိ ၁ ပတ်ခန့်ကြာ ကျေးရွာနေအိမ်တွေအတွင်း ရေအမြင့် ၂ ပေမှ ၃ ပေကျော်အထိ ရေဝင်ရောက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ရွာထဲကိုစဝင်တာက ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်ကစဝင်တာ ၁၃ ရက်နေ့မှာ နေအိမ်အများစု ရေဝင်လာပြီ။ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းမှာ မိုးကြီးနေသ၍ နေအိမ်ထဲရေထွက်သေးမှာမဟုတ်ဘူး”လို့ နေအိမ်အတွင်းရေဝင်ရောက်နေတဲ့ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကိုပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်အပိုင် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းဘေးက ပလောင်၊ ညောင်ပင်ကြီး၊ ကုတို့ကုန်း၊ လက်ပံတောင်း၊ ရွှေလှေ၊ ပေါင်းဝ ကျေးရွာတွေမှာရေကြီးနေသလို မုံရွာမြို့နယ်အပိုင်က ကျွန်းကြီး၊ ချမ်းသာကျွန်းစတဲ့ ကျေးရွာတွေမှာလည်း ရေဝင်ရောက်နေပြီလို့ သိရပါတယ်။

ချင်းတွင်းမြစ်ရေကြီးမှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်က ပြည်သူ ၂,၅၀၀ ကျော်ရေဘေးသင့်နေပြီး ခုလိုရေဝင်ရောက်တာ ရက်ကြာလာတဲ့အတွက် ဒေသခံတွေမှာ ချက်ပြုတ်စားသောက်ဖို့အပြင် စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ သောက်ရေရရှိဖို့ ခက်ခဲလာနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“မြစ်ရေတက်လာတော့ ထင်းမီးနဲ့ ထမင်းဟင်းချက်ဖို့ခက်လာတယ်၊ သောက်ရေအတွက်ခက်လာတယ်၊ ကျိုချက်သောက်ဖို့လည်း အခက်တွေ့လာတယ်”လို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကိုပြောပါတယ်။

စစ်အာဏာမသိမ်းခင်က အလားတူမြစ်ရေကြီးပြီး ရေဘေးဒုက္ခကြုံရင် ပရဟိတအဖွဲ့တွေနဲ့ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေက လာရောက်ကူညီတာရှိပေမယ့် လက်ရှိမှာတော့ကူညီသူမရှိသလောက်ရှားပါးကာ လတ်တလောရေတက်နေတဲ့ရက်တွေအတွင်း ကူညီပေးသူမရှိသေးဘဲ ရှိတဲ့ရိက္ခာနဲ့ပဲ စားသောက်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိမှာ အဆိုပါကျေးရွာတွေက ဒေသခံတွေအနေနဲ့နေရပ်ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်တာမျိုးမရှိသေးဘဲ ဒီအခြေအနေထက်ပိုပြီးမြစ်ရေကြီးလာရင်တော့ အရေးကြီးစားသောက်စရာနဲ့ စာရွက်စာတန်းတွေယူဆောင်ပြီး ကုန်းမြင့်ရာနေရာတွေနဲ့ ဆားလင်းကြီး-ညောင်ပင်ကြီးလမ်းပိုင်းပေါ်ကို ရွှေ့ပြောင်းကြရမယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း