စားနပ်ရိက္ခာ

ကနီ၊ ဇူလိုင် ၃၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကနီမြို့နယ်က စစ်ဘေးရှောင် ၃၀၀၀ ခန့်အတွက် စားနပ်ရိက္ခာတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ စစ်ဘေးရှောင်အရေး ကူညီပေးနေတဲ့ ဒေသခံတဦးဆီက သိရပါတယ်။

စစ်ကော်မရှင်တပ်က ကနီမြို့နယ်ကို ဧပြီလ ၂၃ ရက်ကစလို့ စစ်ကြောင်းထိုးနေတာဖြစ်ပြီး ချောင်းမရွာနဲ့ ဇီးပင်တွင်းရွာတွေမှာ ဒီနေ့အထိ အင်အား ၂၀၀ ကျော်နဲ့ တပ်စွဲထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

၂ လကျော်ကြာ စစ်ဘေးရှောင်နေရတာကြောင့် ထောင်နဲ့ချီတဲ့ ဒေသခံတွေအတွက် ဆန်၊ ဆီ၊ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ အမိုးအကာတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

“အခုစစ်ရှောင်လာရတဲ့ ကာလက ၂ လကျော်လာပြီ၊ ၂ လကျော် ကြာလာတဲ့အချိန်မှာ ဒီလုပ်လက်စ အလုပ်တွေ ပစ်ထားခဲ့ရတယ်။ သီးနှံတွေလည်း စိုက်ပျိုးထားရတာ မရှိဘူးလေ။ မိုးကာ၊ ပဲ၊ ဆီ၊ ဆန် အဲဒါတွေကလည်း အိတ်လိုက်တွေ၊ ပိဿာလိုက်တွေ မဟုတ်ဘူးလေ၊ ရေသန့်ဘူး ၁ ဘူးတို့ ဆန် ၄ ပြည် အဲလိုမျိုးလေးတွေ လုပ်ပေးရတာဆိုတော့ နည်းနည်းတော့ အထောက်အကူ ဖြစ်တာပေါ့၊ ဒါတောင်မှ စစ်ရှောင်တွေ အကုန်မဟုတ်ဘူး။” လို့ စစ်ရှောင်ကူညီပေးနေသူတဦးက ပြောပါတယ်။

အနီးအနားရွာတွေက နီးစပ်ရာအိမ်တွေမှာ နေကြရတာကြောင့် အချိန်ကြာလာပြီး စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲတာတွေ၊ မိုးရာသီဖြစ်တာကြောင့် တောထဲမှာ နေရသူတွေအတွက် အမိုးအကာလိုအပ်တာတွေ ရှိနေတယ်လို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

“သူများအိမ်မှာ ကပ်နေရတာတွေ ရှိတယ်။ တိရစ္ဆာန်တွေပါတဲ့ လူတွေကကျ တောတွေထဲမှာ နေရတာတွေ ရှိတယ်။ တောတွေထဲမှာ နေရတဲ့လူတွေဆိုရင် ရေအခက်အခဲဖြစ်တယ်။ မီးအခက်အခဲဖြစ်တယ်။ နွားစာတွေ အခက်အခဲဖြစ်တယ်။ လူစာတွေ အခက်ဖြစ်တယ်။ကျန်းမာရေးတွေ ချို့ယွင်းကြတယ်။” လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကနီမြို့နယ်ကိုဖြတ်ပြီး မုံရွာ-ယာကြီး-ကလေးဝ လမ်းအတိုင်း ထိုးလာတဲ့စစ်ကြောင်းက မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မြင်ဦးရွာကို ရောက်ရှိနေပြီး ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ကနီမြို့နယ် လာပို့ရွာက အသက် ၆၃ နှစ် အရွယ် ဦးဝင်းနိုင်နဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးချို့တဲ့နေတဲ့ ၃၆ နှစ်အရွယ် ကိုဖြိုးသူတို့ကိုလည်း သတ်ဖြတ်သွားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဆော၊ ဇွန် ၁၃၊ ၂၀၂၆ ။

မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့နယ်တောင်ပိုင်းမှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးနေရတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ ၁၅,၀၀၀ ကျော်အတွက် အရေးပေါ်စားနပ်ရိက္ခာလိုအပ်နေတယ်လို့ စစ်ရှောင်ကူညီပေးနေသူတွေထံက သိရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ မေ ၁၁ ရက်ကစလို့ ဆောမြို့နယ်တောင်ပိုင်းကျေးရွာတွေကို အင်အားထောင်ချီပါ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေ ဖြန့်ခွဲ ဝင်ရောက်လာတာကြောင့် ဒေသခံတွေအနေနဲ့ ဘေးလွတ်ရာတောတောင်တွေထဲ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရတာပါ။

စစ်တပ်က စစ်ရှောင်တွေဆီပို့ဆောင်မယ့် ရိက္ခာလမ်းကြောင်းတွေကို ဖြတ်တောက်ပိတ်ဆို့ထားတာကြောင့် ဒေသတွင်းမှာ စားနပ်ရိက္ခာဝယ်ယူဖို့နဲ့ သွားလာရေးလည်းခက်ခဲလာသလို ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုတွေလည်းကြုံတွေ့နေရတာလို့ ဆိုပါတယ်။

“ဟင်းကတော့ အဆင်ပြေအောင်ဖန်တီးစားနေကြရတယ်။ ဟင်းကပုံမှန်မရတာရှိလာတယ်။ ဆန်ဆိုလည်း လောက်ငှမှုနည်းလာတယ်။ ဆန်ပြုတ်သောက်ရတဲ့အခြေနေထိရှိလာတယ်။ အချို့သူတွေက စစ်ရှောင်ကတည်းက ဆန်တွေယူလာတဲ့သူတွေက နည်းပါးအဆင်ပြေကြတယ်။ အချို့စစ်ရှောင်စခန်းတွေကလာကူညီသူအနည်းအကျဥ်းရှိလို့ အနည်းငယ်အဆင်ပြေနေကြသေးပေမယ့် အကူအညီမရတဲ့နေရာတွေမှာ အဆင်ပြေသလိုရှောင်နေရသူတွေက တအားခက်ခဲနေကြတယ်။ အဓိကစားနပ်ရိက္ခာပါပဲ”လို့ စစ်ရှောင်တွေကိုကူညီပေးသူတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

လတ်တလောမှာ စစ်ရေးအခြေနေအရ ကျေးရွာတွေမှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေ ဆက်လက်တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ပြီး ပြန်လည်ဆုတ်ခွာမယ့်အခြေအနေမရှိတာကြောင့် စစ်ဘေးရှောင်ကာလ ပိုကြာလာနိုင်ကာစားနပ်ရိက္ခာအကူအညီမရပါက စစ်ဘေးရှောင်တွေမှာ အငတ်ဘေးနဲ့ကြုံတွေ့လာရနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်တပ်စစ်ကြောင်းထိုးနေတာကြောင့် ဆောမြို့ပေါ်နဲ့ ဆောမြို့တောင်ပိုင်းကျေးရွာတွေဖြစ်တဲ့ တပြင်း၊ အကြည်ပန်းပလွန်း၊ အညာပန်းပလွန်း၊ ရေရှင်၊ ကံချောင်း၊ နသိုး၊ ရေယဥ်၊ ကျောက်ဆစ်၊ တောင်ဘို့ကြီးရွာတွေအပါအဝင် ကျေးရွာပေါင်း ၂၅ ရွာက ဒေသခံပြည်သူ ၁၅,၀၀၀ ကျော်ဟာ လက်ရှိအထိ ၁ လကျော်ကြာ စစ်ဘးရှောင်နေရတာပါ။

လောင်းရှည်အခြေစိုက် ကပစ ၂၅ တပ်ကနေ ထွက်ခွာလာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေကလည်း ဇွန် ၁၃ ရက် ဒီကနေ့အထိ တပြင်း၊ ကံချောင်း၊ ဆောမြို့၊ မင်းကြည်၊ သီးကုန်း၊ လောင်းရှည်ကျေးရွာတွေမှာ အင်အားတွေဖြန့်ကျက်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

သတင်း – ကျော်ကြီး

မကွေး၊ ဇန်နဝါရီ ၁၇၊ ၂၀၂၅။

မကွေးတိုင်း၊ မြိုင်မြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တွေ စစ်ကြောင်းထိုးနေတာကြောင့် ကျေးရွာတွေကနေ ဘေးလွတ်ရာကို စစ်ရှောင်နေရတဲ့ပြည်သူ ၃,၀၀၀ ကျော်ဟာ စားနပ်ရိက္ခာအခက်အခဲတွေ ရှိလာနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ပျူစောထီးအားကောင်းတဲ့ ကန်နီရွာကို ရောက်ရှိနေတဲ့ ပခုက္ကူဘက်ထွက်လာတဲ့ စစ်ကောင်စီ စစ်ကြောင်းနဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလက သရက်ကွကျေးရွာ စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး ရောက်နေတဲ့စစ်ကြောင်းကြောင့် အနီးအနားက ရွာတွေ စစ်ဘေးရှောင်နေရတာ တလခန့်ကြာမြင့်လာကာ စားသောက်ရေးအတွက် အခက်အခဲဖြစ်နေရတယ်လို့ စစ်ရှောင် ကူညီပေးနေသူတဦးက ဆိုပါတယ်။

စစ်ရှောင်ကျေးရွာအများစုဟာ မြိုင်မြို့နဲ့ ကန်နီကြားကရွာတွေနဲ့ ကနီကျေးရွာ အနီးဝန်းကျင်က ကျေးရွာတွေဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိ မြိုင်မြို့နယ်အတွင်းမှာ စစ်ရှောင်နေရတဲ့ ပြည်သူ ၁၀,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး အဲဒီအထဲက ကျေးရွာပေါင်း ၂၅ ရွာက စစ်ရှောင်ပြည်သူ ၃,၀၀၀ ကျော်ဟာ ပိုမိုခက်ခဲနေတာဖြစ်တယ်လို့ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေကို ကူညီပေးနေသူတဦးက ဆိုပါတယ်။

“သရက်ကွသိမ်းပြီး ကတည်းက စစ်ကြောင်းတကြောင်းဝင်လာတော့ မြိုင်နဲ့နီးကပ်တဲ့ ရွာတွေက အခုထိ မပြန်ကြရသေးတာ” လို့ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေကို ကူညီပေးနေသူတဦးက ဆိုပါတယ်။

ပခုက္ကူမြို့၊ တပ်မ ၁၀၁ မှ ထွက်လာတဲ့ စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းဟာ မြိုင်မြို့ထဲကနေ ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်မှာ ကန်နီရွာဘက်ကို ဆက်လက်ထွက်ခွာလာပြီး လမ်းတလျှောက် ကျေးရွာတွေက နေအိမ်တွေကို မီးရှို့တာ၊ ပစ္စည်းခိုးယူတာ၊ ဖျက်ဆီးတာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ကျေးရွာတွေက တချို့ဒေသခံတွေဟာ မြိုင်မြို့ထဲ စစ်ကြောင်းရောက်လာကတည်းက ကြိုတင်တိမ်းရှောင်ထားကြတာဖြစ်တဲ့အတွက် အဝတ်အစားနဲ့ ခြုံစောင်အခက်အခဲ မရှိဘဲ ရိက္ခာ အခက်အခဲသာရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“စစ်ရှောင်ရက်တွေ ရှည်လွန်းတဲ့နေရာတွေမှာ စားရေး၊ သောက်ရေးခက်လာတာပေါ့။ ကျနော်တို့လည်း ပို့တယ်။ ဒါပေမဲ့ လူဦးရေကတိုးတိုးလာတော့ အဆင်ပြေအောင် မပေးနိုင်တော့တာ” လို့ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေကို ကူညီပေးနေသူတဦးက ဆိုပါတယ်။

အခုလက်ရှိမှာ အွန်လိုင်းက ထောက်ပံ့ကူညီသူတွေနည်းသွားပြီး ဒေသတွင်း အလှူရှင်တချို့ပဲ ရှိတော့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

“ဟင်းမရှိတဲ့ရက်တွေဆို ချဥ်ပေါင်ရွက် ဟင်းရည်နဲ့ ငရုတ်သီးထောင်းနဲ့ ပြီးသွားတဲ့ရက်တွေလည်း များတယ်” လို့ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေကို ကူညီပေးနေသူတဦးက ဆိုပါတယ်။

တချို့စစ်ရှောင်နေရာတွေမှာ ရိက္ခာပြတ်မယ့်အခြေအနေနဲ့ပင် ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စစ်ရှောင်နေရတဲ့ဒေသခံတွေဟာ စစ်ကြောင်းလွတ်မယ့်ကျေးရွာတွေမှာ တိမ်းရှောင်နေရသလို တောတောင်တွေနဲ့ တောင်ယာလုပ်ကိုင်တဲ့နေရာတွေမှာ တိမ်းရှောင်နေရတာလို့ သိရပါတယ်။

တောတောင်တွေထဲ စစ်ရှောင်နေရတဲ့ပြည်သူတွေကတော့ အစားအသောက်အပြင် နေထိုင်ရေးအတွက်ပါ အဆင်မပြေဖြစ်နေကြတာလို့ စစ်ရှောင်အရေးကူညီပေးသူတဦးက ပြောပါတယ်။

စာတည်း – လင်းဇေ