ဘုတလင်၊ မေ ၁၉၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဘုတလင်မြို့နယ်မှာ စစ်ကော်မရှင်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုးနေတာကြောင့် ဒေသခံထောင်နဲ့ချီ စစ်ဘေးရှောင်နေရပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူတွေလည်းရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

မေလ ၁၅ ရက်ကစလို့ စစ်ကော်မရှင်တပ်က အင်အား ၂၀၀ ကျော်နဲ့ စစ်ကြောင်းထိုးဖမ်းဆီးမှုတွေပြုလုပ်ခဲ့တာလို့ ဒေသခံတဦးကပြောပါတယ်။

“ဇီးတောအနောက်ရွာ၊ ထနောင်းကုန်း၊ ကံသစ်အရှေ့ရွာ၊ ကံသစ်အနောက်ရွာ၊ အစုံပဲ။ တချို့လည်း ကိုယ့်တောရှိရာသွားကြတာ၊ တချို့လည်း လွတ်ရာရွာတွေဆီပေါ့၊ (ဖမ်းခံရသူတွေက) လောလောဆယ်တော့ မလွတ်သေးဘူး၊ အမျိုးသားတွေရော အမျိုးသမီးတွေရောပဲ။” လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကြောင်းဟာ ဇီးတောအနောက်ရွာ၊ ထနောင်းကုန်း၊ ကံသစ်အရှေ့ရွာနဲ့ ကံသစ်အနောက်ရွာတို့ကို စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့ပြီး အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နမခ ကနေ သံပြားကာကားတွေ၊ Jammer – Dyna တွေနဲ့ မုံရွာ-ဘုတလင်လမ်းမအတိုင်း ဆက်လက်အင်အားဖြည့်လာနေတယ် ဒေသတွင်း စစ်ရေးအခြေအနေစောင့်ကြည့်သူတွေဆီက သိရပါတယ်။

စစ်ကြောင်းထိုးရာတလျောက်မှာလည်း ဒေသခံတွေကိုဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လက်ရှိမှာတော့ ဖမ်းဆီးခံ အသက် ၃၀ ကနေ ၅၀ အရွယ် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ၁၅ ဦးကို မေ ၁၉ ရက်ဒီကနေ့ထိ ပြန်မလွှတ်သေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အဆိုပါစစ်ကြောင်းကြောင့် ဇီးတော၊ ထနောင်းကုန်း၊ ကံသစ်၊ စိုင်ပြင်ကြီး၊ နတ်ရွာ၊ ရွှေချောင်းလည်၊ သရက်တိုရိုးစတဲ့ ကျေးရွာပေါင်း ၁၀ ရွာထက်မနည်းက ဒေသခံ ၈,၀၀၀ကျော်လည်း စစ်ဘေးရှောင်နေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း စစ်ရှောင်တွေအနေနဲ့ ဆေးဝါး၊ စားနပ်ရိက္ခာရိက္ခာနဲ့ အဝတ်အထည်တွေလည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိမှာ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို လက်ခံပေးထားတဲ့ ကျေးရွာတွေက ကျွေးမွေးဖို့ စီစဉ်ပေးတာတွေ ရှိနေပေမယ့် ဆန်နဲ့ ဟင်းချက်စရာ လိုအပ်ချက်တွေ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းမရှိတဲ့ ကျေးရွာတွေက စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် အဓိက ဆေးဝါးအခက်အခဲတွေရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“ဆန်နဲ့ ဟင်းချက်စရာလိုတာ၊ သောက်ရေကတော့ အဆင်ပြေတယ်၊ ဒီဘက်မှာက စစ်ရှောင်ရင် လက်ခံတဲ့ရွာတွေက စီစဥ်ပြီးကျွေးတာဆိုတော့ ဆန်ဘာညာက ကား၊ ထော်လာဂျီရှိတဲ့သူတွေလောက်ပဲ ယူလာနိုင်ကြတာ၊ ကျန်းမာရေးကတော့ ရောက်တဲ့ရွာက ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းရှိရင်တော့ တော်သေးတယ်၊ မရှိတဲ့ရွာတွေဆိုရင်တော့ ခက်ခဲတယ်။” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းက ယင်းမာပင်မြို့နယ်နဲ့ ကနီမြို့နယ်တွေမှာလည်း စစ်ကော်မရှင်တပ် အင်အားထောင်ချီသုံးပြီး စစ်ကြောင်းထိုးနေတာကြောင့် သောင်းနဲ့ချီတဲ့ဒေသခံတွေ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင် နေကြရတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

ကနီ၊ မေ ၁၄၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကနီမြို့နယ်အတွင်းက ကျေးရွာတွေကို စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

မေလ ၁၂ ရက်မှာ ကနီမြို့ကနေထွက်ခွာလာတဲ့ အင်အား ၁၅၀ ပါ စစ်ကြောင်းဟာ မင်းကုန်းရွာကို ဝင်ရောက်မီးရှို့ခဲ့ပြီးနောက် မေလ ၁၄ ရက် ဒီကနေ့မနက်ပိုင်းမှာ မုဌောအရှေ့ရွာနဲ့ မုဌောအနောက်ရွာတွေကို ဆက်တိုက်မီးရှို့ခဲ့ပြီး ချောင်းမရွာမှာတပ်စွဲထားတဲ့စစ်ကြောင်းကလည်း မေလ ၁၃ ရက်မှာ သမင်ခြံရွာကို မီးတင် ရှို့ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“သမင်ခြံ၊ မုဌောအရှေ့(ရွာ)၊ အနောက်(ရွာ)၊ ဘယ်လောက်ပါသွားလဲတော့ မသိရသေးဘူး၊ (မေ ၁၄) မနက်က မုဌောအနောက်ရွာကို ထပ်ရှို့သေးတယ်၊ မနေ့က မနက်ခင်းပိုင်းကတည်းက ရှို့နေတာ၊ အခုမနက်ထိပဲ” လို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ကနီမြို့နယ်ကို စစ်ကော်မရှင်တပ်က ဧပြီ ၂၃ ရက်ကစလို့ မုံရွာ-ယာကြီး-ကလေးဝ လမ်းတလျှောက် စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့တာဖြစ်ပြီး သောင်းနဲ့ချီတဲ့ ဒေသခံတွေလည်း စစ်ဘေးရှောင်နေရကာ မေလ ၁၁ ရက်မှာ ဒေသခံတွေရဲ့ လှည်းနဲ့နွားတွေယူဆောင်ကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မေလ ၁၂ ရက်မှာ တကျော့ပြန်စစ်ကြောင်းထိုး မီးရှို့နေတာပါ။

မေလ ၁၀ ရက်က ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေး ပျူစောထီးရွာကနေ ကနီမြို့နယ်၊ ချောင်းမရွာကို ဦးတည် လာတဲ့စစ်ကြောင်းတွေ မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီးနောက် အခုလို တကျော့ပြန်စစ်ကြောင်းထိုးလာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကနီ၊ မေ ၁၄၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကနီမြို့နယ်အတွင်း လှည့်ပတ်စစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ပြန်ထွက်သွားပြီးနောက် မုံရွာ-ယာကြီး-ကလေးဝ လမ်းတလျှောက်ကျေးရွာတွေက ခိုင်းနွားအများအပြားနဲ့ နွားလှည်း ၈ စီးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံးနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ဧပြီ ၂၃ ရက်ကစတင်ကာ ယင်းမာပင်နဲ့ကနီနယ်အစပ်ကျေးရွာတွေကို စစ်တပ်က ၃ ပတ်ကြာ လှည့်ပတ်စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့တာဖြစ်ပြီး မေလ ၁၁ ရက်မှာ စစ်ကြောင်းပြန်လည်ထွက်ခွာပြီးနောက် ကျေးရွာတွေအသီးသီးကနေ နွားနဲ့လှည်းတွေအပါ လူသုံးပစ္စည်းတွေပျောက်ဆုံးနေတာလို့ ဆိုပါတယ်။

“ လမ်းတလျှောက် ရွာတွေကနေ ပစ္စည်းတွေကို ရသလောက် အကုန်သယ်တာ၊ ကုန်စုံဆိုင်တွေက စားစရာ သောက်စရာတွေရော။ စားသောက်ဆိုင်တွေက အရက်၊ ဘီယာ၊ ခေါင်ရည်တွေရော အကုန်ယူတာ။ ဆိုင်ရှင်တွေက ရွာထဲပြန်ဝင်လာတော့ ခင်ဗျားတို့ မပြေးကြနဲ့၊ ကျုပ်တို့က ဘာမှမလုပ်ဘူးလို့ ပြောတယ်။ အိမ်မှာ လူမတွေ့ရင်တော့ သူတို့ကို ဆန့်ကျင်တယ်လို့ ယူဆပြီး သူတို့လုပ်ချင်ရာလုပ်မယ်လို့ ပြောတယ်” လို့ ယာကြီးရွာခံ အမျိုးသမီးတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

စစ်ကြောင်းထိုးစဉ်ကာလအတွင်း စစ်တပ်က ဒေသခံတွေရဲ့ နွားလှည်းတွေကို အသုံးပြုပြီး ဒေသခံတွေပိုင်တဲ့ သံသေတ္တာ၊ ဗီဒို၊ ရေနွေးဓာတ်ဘူး စတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ရာကို ယူမသွားနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ယူဆောင်ခဲ့တာလို့ မျက်မြင်တွေ့သူ ဒေသခံအချို့က ပြောပါတယ်။

အဆိုပါ စစ်ကြောင်းဟာ လမ်းတလျှောက်ကျေးရွာတွေက ပြည်သူ ၇ ဦးထက်မနည်းကို ဓားစာခံဖမ်း ဆီးသွားခဲ့ပြီး ကနီမြို့ထဲကို ပြန်ဝင်တဲ့ မေလ ၁၁ရက်မှာတော့ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

“ ဒီနားတင် ၁ အိမ်တည်းနဲ့ နွား ၃ကောင် ပျောက်တဲ့အိမ် ရှိတယ်၊ စစ်ပြေးရတော့ နွားတွေကို အစာနဲ့ ရေရှိတဲ့နေရာသွားလို့ရအောင် ကြိုးတွေ လွှတ်ထားခဲ့တာ၊ အဲဒီလွှတ်ထားတဲ့နွားတွေကို သူတို့က လိုက်ဖမ်းပြီး လှည်းတပ်မောင်းတာ။ လှည်း ၁ စီးရဲ့ နောက်မှာလည်း နွား ၃ ကောင်လောက် အပိုဆွဲသွားသေးတာ၊ အခု နွားပျောက်တဲ့လူတွေက မဟူရိုးပေါ် သူတို့ ကနီအထိ သွားတဲ့လမ်းတလျှောက် နွားရှာနေကြတယ်၊ တွေ့တဲ့ သူတွေလည်း ရှိတယ်၊ တချို့လည်း မတွေ့ကြသေးဘူး” လို့ မုံရွာ-ယာကြီး လမ်းဘေးနေ ပြည်သူတဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကြောင်းထဲမှာအမျိုးသမီးအချို့လည်း လိုက်ပါလာခဲ့ပြီး စာသင်ကျောင်းနဲ့ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတွေဖွင့်ပြီး ကျေးရွာတွေကို ပြန်လည်တိုးတက်အောင် လုပ်ပေးမယ်လို့ပြောဆိုကာ လမ်းတလျှောက်ပြည်သူတွေကို စည်းရုံးရေးဆင်းသွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ဆိုကြပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ဒေသခံတွေရဲ့ခိုင်းနွားအကောင်ရေ ၂၀ ကျော်နဲ့ လှည်း ၈ စီးထက်မနည်းပျောက်ဆုံးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၃ ပတ်နီးပါးအကြာ လှည့်ပတ်ထိုးခဲ့တဲ့ အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းကြောင့် ယင်းမာပင်နဲ့ ကနီမြို့နယ်အစပ် ကျေးရွာတွေအပါ ရွာပေါင်း ၃၀ ထက်မနည်းက ဒေသခံတွေ သောင်းနဲ့ချီ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေခဲ့ကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။