မန္တလေး၊ မေ ၁၊ ၂၀၂၅။

မန္တလေးမြို့မှာ မိုးသည်းစွာရွာသွန်းခဲ့တာကြောင့် ယာယီတဲနဲ့ နေထိုင်နေကြရတဲ့ ငလျင်ဘေးသင့် ပြည်သူတွေ နေထိုင်ဖို့အခက်အခဲတွေ့နေကြတယ်လို့ မြို့ခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ဧပြီ ၃၀ ရက် ည ၈ နာရီကျော်နဲ့ မေ ၁ ရက်မနက် ၅ နာရီလောက်က မန္တလေးမြို့မှာ မိုးသည်းစွာ ရွာသွန်းခဲ့တာကြောင့် ယာယီတဲထိုးနေထိုင်ကြရတဲ့နေရာတွေကို ရေဝင်ရောက်လာတာလို့ ဆိုပါတယ်။

ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် အိုးအိမ်ပြိုပျက်စီးကာ နေထိုင်စရာမရှိတော့တဲ့ ငလျင်ဘေးသင့် ပြည်သူတွေဟာ ငလျင်ရှောင်စခန်းတွေနဲ့ နီးစပ်ရာကွင်းပြင်တွေမှာ ယာယီတဲထိုးကာနေထိုင်ကြရပြီး ရေဝင်ရောက်နေတဲ့အတွက် နေထိုင်ဖို့အခက်တွေ့နေကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“မနက်ကရွာတဲ့မိုးက ပိုသည်းတယ်၊ ညရော မနက်ရော ရွာတာဆိုတော့ ခြေချစရာ နေရာကို မရှိဘူး၊ တညလုံးလည်း မအိပ်ရသေဘူး။ ကျောခင်းစရာနေရာကို မရှိတာ၊ လေမကြမ်းလို့ တော်သေးတယ်၊ မဟုတ်ရင် လေရောမိုးရောဆို မလွယ်ဘူး။”လို့ မြို့ခံ ငလျင်သင့်အမျိုးသမီးတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

မိုးသည်းစွာရွာသွန်းပြီး ယာယီတဲတွေထဲ ရေဝင်ရောက်တာကြောင့် အဝတ်အစားနဲ့ အသုံး အဆောင်ပစ္စည်းတွေထည့်ဖို့ ပလစ်စတစ်ပုံးတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့လည်း သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

ငလျင်လှုပ်ခတ်တာ ၁ လကျော်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်တာကြောင့် ရေသန့်ဗူးနဲ့ အစားအစာတွေလှူဒါန်းတဲ့ အလှူရှင်တွေ ယခင်ကလောက် မပေါများတော့တဲ့အတွက် စားဝတ်နေရေးအတွက် ချက်ပြုတ်ရတာလည်း အခက်အခဲတွေရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီ ၁၅ ရက်ညနေ ၅ နာရီကျော်ခန့်ကလည်း မန္တလေးမြို့တမြို့လုံး မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခဲ့ပြီးနောက် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးနေတဲ့ ၂၈ လမ်း၊ လမ်း ၈၀× ၈၁ ကြားက သုံးထပ်တိုက် ၁ လုံး မိုးရေဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးသွားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

လာမယ့် ၂ ရက်အတွင်းမှာလည်း မန္တလေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းတို့အပါ တိုင်းနဲ့ပြည်နယ်အများစုမှာ နေရာစိပ်စိပ်မှ နေရာအနှံ့အပြားမိုးထစ်ချုန်းရွာမယ်လို့ မေ ၁ ရက် ဒီကနေ့မှာ မိုးဇလက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ပုံစာ – မန္တလေး ငလျင်သင့်ပြည်သူများ နေထိုင်ရာ ယာယီတဲတွေထဲသို့ ရေနစ်မြုပ်ဝင်ရောက်နေစဥ်။

သတင်း – ခေတ်သဒ္ဒါ၊ စာတည်း – လင်း

အမရပူရ၊ ဧပြီ ၁၊ ၂၀၂၅။

ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ၂၀၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့တဲ့ မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ဘုံးအိုးကျေးရွာမှာ အကူအညီတွေလိုအပ်နေတယ်လို့ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ပေးနေသူတွေဆီက သိရပါတယ်။

မတ် ၃၁ ရက်ထိ ငလျင်ငယ်တွေဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်နေတဲ့အတွက် ဧပြီ ၁ ရက်ဒီနေ့အထိ ဒေသခံတွေဟာ ကျေးရွာဘောလုံးကွင်းနဲ့ လယ်ကွင်းတွေထဲမှာနေထိုင်နေကြရပြီး ရေသန့်နဲ့ စားနပ်ရိက္ခာတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းဆိုတာကလည်း ကျေးရွာဘောလုံးကွင်းနဲ့လယ်တွေထဲမှာနေတာ။ ယနေ့ထိ ကယ်ဆယ်ရေးကတော့ ဌာနဆိုင်ရာဘက်က လာတာမရှိသေးဘူး။ မိတ်ဖက်ပရဟိတတွေလောက်တော့ လာတာရှိတယ်”လို့ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ပေးနေတဲ့ ရွာခံတဦးကပြောပါတယ်။

ကျေးရွာအတွင်းအပျက်အစီးတွေကို ရွာခံတွေက စက်ယန္တရားတွေဌားရမ်းကာ ကိုယ်ထူကိုယ်ထရှင်းလင်းနေပြီး အပြီးတိုင်မရှင်းလင်းနိုင်သေးတာကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးတွေလည်း လိုအပ်နေသေးတာလို့ ဆိုပါတယ်။

မတ် ၂၈ ရက်မှာလှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ငလျင်ကြောင့် ဘုံးအိုးကျေးရွာထဲက ယက္ကန်းတော်ဗလီ၊ သံပုရာခြံ အလယ်ဗလီ၊ ဘုံးအိုး အလယ်ဗလီ ၃ လုံးပြိုကျခဲ့ပြီး ဗလီပြိုကျချိန်ဝတ်ပြုဖို့ရောက်နေတဲ့သူတွေနဲ့ လာရောက်ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ပေးသူတွေသေဆုံးခဲ့ပါတယ်။

မတ် ၃၁ ရက်အထိ ကျေးရွာအစ္စလာမ်အဖွဲ့အစည်းတွေကောက်ယူထားတဲ့စာရင်းအရ သေဆုံးသူ ၁၈၂ ဦးနဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ ၁,၀၀၀ ကျော်ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိမ်ခြေ ၃,၀၀၀ ကျော်နဲ့ လူဦးရေ ၁ သောင်းကျော်ရှိတဲ့ ဘုံးအိုးကျေးရွာဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေနေထိုင်တဲ့ ကျေးရွာဖြစ်ပါတယ်။

ရွာထဲမှာရှိတဲ့ဗလီ ၅ လုံးထဲက အထက်ပါဗလီ ၃ ခုကတော့ အားလုံးပြိုကျပျက်စီးပြီး ၂ လုံးကတော့ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုနည်းကာ အာရဗီတက္ကသိုလ် ၁ ခု၊ နေအိမ် ၂၀၀ ကျော်ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ကျေးရွာဒေသခံက ပြောပါတယ်။

ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေကိုတော့ အမရပူရဆေးရုံနဲ့ မန္တလေးဆေးရုံမှာကုသခွင့်မရလို့ ပြင်ဦးလွင် စစ်ဆေးရုံမှာ ဆေးကုသနေပြီး သေဆုံးသူတွေကိုတော့ကျေးရွာမှာ သင်္ဂြုဟ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

စစ်ကိုင်း၊ ဇူလိုင် ၁၂၊ ၂၀၂၄။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကသာမြို့နယ်ရှိ ရွာလုံးကျွတ်ရေနစ်မြုပ်နေတဲ့ ကျေးရွာ ၉ ရွာကပြည်သူတွေ အကူအညီလိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

အဆိုပါကျေးရွာ ၉ ရွာက ဒေသခံ ၁ သောင်းခန့်ဟာ ၁၀ ရက်ကျော်ကြာ ရေဘေးသင့်နေတာကြောင့် စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေ အကူအညီလိုအပ်နေတာလို့ ဆိုပါတယ်။

“ရေက လူအရပ်မြုပ်တယ်ဗျ။ အိမ်တွေကတော့ နိမ့်တဲ့အိမ်တွေဆိုမြုပ်တယ်။ ဝါးကလေးတွေနဲ့ ဆောက်ထားတဲ့အိမ်တွေဆို ရေထဲမျှောပါသွားတယ်။ လူတွေကသွားလာလို့မရတော့ စားစရာတွေပြတ်နေကြပြီ” လို့ ညောင်ခြေထောက်ကျေး ရွာမှ အမျိုးသားတဦးကပြောပါတယ်။

ရေဘေးဒဏ်ခံစားနေရတဲ့ ကျေးရွာတွေကတော့ ညောင်ခြေထောက်၊ သံပုရာ၊ ကျောက်ပုံ၊ ကလုံ၊ သုံးဆယ်ပေး၊ ကျော်ပင်၊ သံပုရာကျွန်း၊ ဆယ်ကြီး၊ ဒေါင့်ကြီး စတဲ့ ကျေးရွာတွေဖြစ်ပြီး ကျေး ရွာတွေထဲကို ရေ ၈ ပေခန့် ဝင်ရောက်နစ်မြုပ်နေပြီး စိုက်ပျိုးထားတဲ့ စပါးခင်းတွေလည်း ရေနစ်မြုပ်ပျက်စီးနိုင်မယ့် အခြေအနေရှိတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

“ရေမကြီးခင်အချိန်က ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးပြီးထားတဲ့ စပါးခင်းတွေအကုန်လုံးလည်း အခုရေမြုပ်နေပြီ။ ရေပြန်ကျရင်တော့ အကုန်လုံးပျက်စီသွားမယ့် အခြေအနေရှိတယ်။ ပျက်စီးသွားရင်တော့ ကုန်ပါပြီ”လို့ အထက်ပါအမျိုးသားက ဆက်ပြောပါတယ်။

အထက်ပါကျေးရွာတွေက ဒေသခံအများစုမှာ တောင်သူလယ်သမားတွေဖြစ်ကြပြီး စပါးစိုက်ပျိုးရေးနဲ့ အသက်မွေးနေကြရသူတွေဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

ဧရာဝတီမြစ်ရေဟာ ကသာမြို့ပေါ်နဲ့ ကျေးရွာတွေဆီကို ဇူလိုင်လ ၃ ရက်မှာ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်အထိ ရေပြန်မကျသေးပဲ ဆက်လက်တိုးမြင့်လာနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဧရာဝတီမြစ်ရေဟာ ဗန်းမော်၊ ရွှေကူ၊ ကသာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မြင်းမူ စတဲ့မြို့တွေမှာ ၆ ပေမှ ၁၀ ပေခန့်၊ ချင်းတွင်းမြစ်ရေဆိုရင်လည်း ခန္တီး၊ ဟုမ္မလင်း၊ ဖောင်းပြင်၊ မော်လိုက်၊ ကလေးဝ၊ မင်းကင်း၊ ကနီး၊ မြင်းမူစတဲ့မြို့တွေမှာ ၈ ပေမှ ၁၃ ပေခန့်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်တယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင်လ ၁ ရက်မှာ မိုးဇလက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

စစ်ကိုင်း၊ ဇူလိုင် ၁၂၊ ၂၀၂၄။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ခန္တီးမြို့တွင်းရေကြီးမှုမှာ လူ ၄ ဦး ရေနစ်သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ရေနစ်သေဆုံးသူတွေဟာ နန်းမေတ္တာရပ်ကွက်၊ သာစည်ရပ်ကွက်နဲ့ မြို့မရပ်ကွက်တွေက အမျိုးသား ၂ ဦးနဲ့ အမျိုးသမီး ၂ ဦးတို့ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“မြို့မ ကတယောက်ဆို ရေကြီးနေချိန်အိမ်ပေါ်အိပ်နေရင်းက ရေထဲပြုတ်ကျပြီးဆုံးတာ။ သာစည်က သားအမိ ၂ ဦးဆိုလည်း မတော်တဆရေထဲကျပြီးဆုံးတာ။ ခုလောလောဆယ်ရေကတော့ပြန်ကျနေပြီ”လို့ ဒေသခံအမျိုးသမီးတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ရေနစ်သေဆုံးသွားတဲ့ဒေသခံ ၄ ဦးရဲ့အလောင်းကိုတော့ ပြန်လည်ဆယ်ယူရရှိပြီး ဒေသထုံးစံနဲ့အညီ သင်္ဂြိုဟ်ပြီးပြီလို့ သိရပါတယ်။

ဇူလိုင်လ ၂ ရက်ကစတင်ပြီး ခန္တီးမြို့နယ်အတွင်း ချင်းတွင်းမြစ်ရေဝင်ရောက်လာကာ မြို့အနိမ့်ပိုင်းတွေ ရေကြီးခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ ၈ ရက်မှာ ရေအမြင့်ဆုံးအခြေအနေထိရောက်ပြီး တမြို့လုံးနီးပါးရေနစ်မြုပ်ခဲ့တာပါ။

ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက် ဒီနေ့မှာတော့ အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက် အချို့နေရာတွေလောက်သာ ရေအနည်းငယ်ကျန်နေကာ ဒေသခံအများစုကတော့ နေအိမ်တွေမှာ ပြန်လည်နေထိုင်နေကြပြီလို့ သိရပါတယ်။

ရေကြီးချိန်မြို့အတွင်းရှိ စျေးအပါအဝင် အခြေခံစားသောက်ကုန်တွေထားရှိတဲ့နေရာ တော်တော်များများ ရေဝင်ပျက်စီးသွားတာကြောင့် ဆန်အပါအဝင် စားသောက်ကုန်တွေလည်း စျေးနှုန်းမြင့်တက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိ ခန္တီမြို့ပေါ်မှာ ဆန်ကြမ်းတအိတ် ၂ သိန်းကျော်၊ ဆီတလီတာဗူးတဗူး ၁၀၀၀၀ ကျော်၊ ကန်စွန်းရွက်တစီး ၆၀၀၊ ကြက်ဥ တလုံး ၅၀၀ ကျော်နဲ့ ဘဲဥတလုံး ၇၀၀ ကျော် ဝယ်ယူနေကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရေကြီးနစ်မြှပ်မှုကြောင့် နေအိမ်၊ စျေးတွေနဲ့လုပ်ငန်းနေရာတွေ အပျက်အစီးများခဲ့ပြီး ဘယ်လောက်ပျက်စီး ဆုံးရှုံးခဲ့လဲဆိုတာကိုတော့ အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။

၁၉၉၀ ခုနှစ်တုန်းက ခန္တီးမြို့မှာ ယခုလိုအခြေအနေထိ ရေကြီးမှုအမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၃၄ နှစ်အတွင်းနောက်ထပ်တကြိမ် ရေကြီးမှုအဆိုးဆုံးပြန်ဖြစ်လာတာလို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း