ဝေလင်း

မြေလတ်အသံ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၄၊ ၂၀၂၃။

ရေးသားသူ – ဝေလင်း

တပိုတွဲလပြည့်နေ့ရဲ့ နှင်းရည်စက်လက်နဲ့ နံနက်ခင်းအာရုဏ်ဦးမှာ အလင်းရောင်မရှိတဲ့ မှောင်ရိပ်ထဲ လူတချို့ရဲ့ လှုပ်ရှားသံတွေက ဆူညံမြန်ဆန်လှချည့်ရဲ့။ မြို့လည်ခေါင် လမ်းလေးဆုံနာရီစင်တဝိုက် တောင်လိုပုံထားသည့် ဉာဏ်ရိုးဖြူဖြူတွေက တောဆင်ရိုင်းတွေရဲ့ အစွယ်ရှည်ရှည်တွေလို ထိုးထိုးထောင်ထောင်ပဲ။

ထိုအချိန်ကိုရောက်တိုင်း နှင်းရည်စက်လက် နံနက်ခင်းများကို ငေးရီလွမ်းလျက် မြင်ယောင်နေမိသည်။ မြို့ဖွဲ့များကို ရေးရမည်ဆိုပါက ကျနော်မှာ တထောင့်တညပုံပြင်များလို မကုန်နိုင်မဆုံးနိုင်အောင် များပြားပါသည်။ တကယ်လည်း မြို့ကလေးမှာ ဆယ့်နှစ်လရာသီမပြတ်အောင် အမှတ်ရစရာ အဖြစ်အပျက်ပွဲလမ်းသဘင်များက များခဲ့သည်မဟုတ်လား။

တပိုတွဲလပြည့်မတိုင်ခင် ပထမနေ့ လဆန်း ၁၄ ရက်ညနေကတည်းက မြို့လည်ခေါင် နာရီစင်နဲ့ ရွှေဆံတော်ဘုရားခြေရင်းတဝိုက်မှာ ဉာဏ်ရိုးသယ်တွေ ရောက်နေခဲ့ကြပြီ။ သူတို့နဲ့အပြိုင်ဆိုသလို ထမနဲ၊ သစ်သီးဆိုင်တွေ၊ ဒန်ပေါက်ဆိုင်၊ ကလေးကစားစရာအရုပ်၊ ပန်းသယ်တွေနဲ့ အဆာပြေ လက်လုပ်မုန့်မျိုးစုံရောင်းတဲ့ လမ်းဘေးဆိုင်လေးတွေက ယာယီအမိုးလေးတွေနဲ့ အလုအယက်ပါပဲ။

လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ညနေကတည်းက တိုးမပေါက်ဖြတ်လျှောက်မရတော့တဲ့ လမ်းဆိုလည်း မမှားပါဘူး။ နောက်တနေ့နံနက်ခင်းမှာ ပွဲတော်လာရင်းဝယ်လို့ရပေမယ့် တချို့တွေကတော့ အိမ်တွေမှာ ပူဇော်ဖို့ ညနေခင်းကတည်းက လာဝယ်နေကြသည်။ မိသားစုလိုက်၊ မိန်းကလေးအဖွဲ့လိုက်၊ အမျိုးသားတွေအဖွဲ့တွေလိုက်၊ အချို့လည်း ချစ်သူစုံတွဲလေးတွေ ဆိုင်ကယ်ကိုယ်စီစီးလို့ စက်ဘီးကိုယ်စီနင်းလို့ ၃ ချောင်းတစည်း၊ ၅ ချောင်းတစည်း စည်းနှောင်ထားတဲ့ အစည်းလေးတွေကို ရင်ခွင်ပိုက်ကြ။ တချို့လည်း ဘုရားပန်းစည်းတွေ ပန်းကုံးတွေ ကိုင်ဆောင်ပြီး တန်ဆောင်းကနေ တက်သွားကြသည်။

ညနေဆည်းဆာသည် ဧရာဝတီမြစ်နောက်တောင်တန်းတွေဘက်ကို တိုးရှိုးဝင်သွားပြီ။ လမ်းမီးတိုင်တွေနဲ့ ကားမီးဆိုင်ကယ်မီးတွေ ကတ္တရာလမ်းမပေါ်မှာ ရှပ်တိုက်ပြေးလွှားကြပြီ။ လက်လုပ်မုန့်မျိုးစုံနဲ့ အကြော်နဲ့ ညှော်နံ့တွေလည်း မြူတွေရောနှောမီးခိုးငွေတွေလို မြင့်တက်သွားသည်။ တညတာလုံး စောင့်ဆိုင်းရောင်းချကြမည့် ဉာဏ်ရိုးသည်ကတော့ မိသားစုပါလာရင် ကလေးသူငယ် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေက ပလက်ဖောင်းပေါ် ပီနံအိတ်၊ စက္ကူကတ်ထူပြား၊ စောင်အနွမ်းထွေ ခါကြ ခင်းကြပြီ။ တချို့လည်း မည်ကာမတ္တညစာထမင်းကို ကြွပ်ကြွပ်အိတ် စတီးချိုင့်နဲ့ ကော်ဗူးတွေထဲထည့်ကာ စားနေကြပြီ။

ပြည်မြို့ရဲ့ ဉာဏ်ရိုးပူဇော်ပွဲဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ပွဲတော်များစွာထဲက ထင်ရှားတဲ့ပွဲတော်တခုပါပဲ။ နိုင်ငံအနှံ့တပိုတွဲလကို ထမနဲထိုးပွဲလောက်သာ ပြုလုပ်ကြပေမယ့် ပြည်မြို့မှာတော့ ထမနဲပွဲနဲ့အတူ ဉာဏ်ရိုးပူဇော်ပွဲကို ပူးတွဲကျင်းပကြသည်။ တခုထဲသောပွဲတော်လို့လည်း ပြောရမည်ထင်သည်။

ပွဲတော်ကို ဘယ်ကာလကစပြီး ကျင်းပကြသည်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ သေချာမပြောနိင်ကြဘူး။ နှစ်များစွာကြာခဲ့ပြီဆိုတာကိုတော့ အားလုံးတညီတညွတ်ထဲ ပြောကြပြန်သည်။ ဉာဏ်ကောင်းချင်ရင် ဉာဏ်ရိုးပူဇော်ဆိုတာကလည်း အိပ်ရာဝင်ပုံပြင်လို ရှိနေသေးသည်။ ကျနော့အထင်တော့ ချမ်းအေးလှသည့် တပိုတွဲလလိုရာသီမျိုးမှာ ဘုရားကိုအမှူးပြုကာ မီးပူဇော်ရာက မီးတောက်လွယ်ငြိမ်းလွယ်ပြီး ပြည်ဒေသရဲ့ ပေါများရှာဖွယ်ရလည်း လွယ်လှသည့် ဉာဏ်ရိုးဖြင့် မီးပူဇော်သည်ဟု တွေးထင်မိသည်။

ပွဲတော်အကြောင်းကို ကျနော်မသိခဲ့ပေမယ့် ဉာဏ်ရိုးအကြောင်းကိုတော့ ဒေသခံတောင်သူလယ်သမားတွေ ပြောပြလို့ နည်းနည်းသိခဲ့ရသည်။

ဉာဏ်တောရှိသည့် စမ်းမြေခင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ တောင်သူကြီးတယောက် ပြော ဉာဏ်ပွနဲ့ဉာဏ်အကျစ်ဆိုပြီး နှစ်မျိုးရှိပြီး ဉာဏ်အကျစ်တွေကိုတော့ သီးနှံစိုက်တဲ့နေရာမှာ ထောင်တဲ့တိုင်တွေအဖြစ်သုံးကာ ဉာဏ်အပွကတော့ ဉာဏ်ရိုးပူဇော်ပွဲတွေအတွက် ခုတ်ကြသည်။ မြေဆီသြဇာကောင်းပြီး ဉာဏ်တောရှိသည့် အနီးတဝိုက်က လယ်ယာခင်းတွေက မြေသြဇာမလိုဘူးလို့ ဆိုသည်။

သစ်တောပညာရှင်တစ်ယောက်ကတော့ ကုန်းမှာပိုက်ဆံရေမှာညံ လယ်မြေတွေကို အရည်အသွေးကောင်းမွန်စေသောအပင်၊ Nitrogen Fixing Species အရွက်ထက်အမြစ်က မြစ်ဖုများက အပင်ကို ကြီးထွားသန်မာစေသော နိုက်ထရိုဂျင်ကို ပိုစုပေးသည်လို့ မှတ်ချက်ပြုသည်။ ညံ နဲ့ ဉာဏ် နှစ်မျိုးအခေါ်တွင် ဒေသခံများကတော့ ဉာဏ်ရိုးလို့သာ အခေါ်များကြသည်။ ဉာဏ်ရိုးတွေက ပေါ့ပါးလွန်းပြီး ဖော့တုံးသာသာပါပဲ။ အချို့ကတော့ ဖူးအစိုးလုပ်တဲ့နေရာမှာ သုံးကြသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သုံးတာကတော့ ဉာဏ်ရိုးပူဇော်ပွဲမှာ ဖြစ်သည်။

ဉာဏ်ရိုးထွက်ရာနေရာတွေအဖြစ် ပြည်မြို့တဝိုက်၊ မှော်ဇာ၊ တောင်လုံးညို၊ တီတွဒ်၊ ချောင်းနားတန်း၊ ရှမ်းစု အစရှိတဲ့နေရာတွေကနေ ထွက်ရှိတာဖြစ်ပြီး တနှစ်မှာတကြိမ်ဆိုသလို တပိုတွဲလမှာသာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ခုတ်ပြီးရောင်းချတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်တတ်ကြသည်။ အစေ့ချွေကျပြီးချိန်မှာ ခုတ်ရင်တော့ မျိုးမတုံးပဲ အဲနေရာမှာ ထပ်ပေါက်နိုင်သည်။ စောခုတ်လိုက်ရင်တော့ ပြန်ပေါက်စရာ မျိုးစေ့မကျန်ခဲ့လို့ နောက်နှစ်အပင်ပေါက်ဖို့ နည်းပါးသွားနိုင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။။

လပြည့်နေ့ရဲ့ နံနက်ခင်းအစော ၃ နာရီလောက်ကတည်းက ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝိုက် ခဲခဲလှုပ်မျှလူတွေ ကျပ်သိပ်တိုးနေတတ်သည်။ နံနက်ခင်းအစော အော်မည်တတ်ကြသည့် ငှက်သံတို့ပင် ပျောက်ခမန်းဖုံးကွယ်သွားသည်။ မြို့နီးချုပ်စပ်လို့ခေါ်ရမည့် ရွှေတောင်၊ ပန်းတောင်း၊ ဆင်တဲ၊ ပေါင်းတလည်၊ ပေါက်ခေါင်း၊ ဆင်မြီးဆွဲ၊ သဲကုန်း၊ တီတွဒ်တို့လို နေရာမျိုးကနေ ကားတတန် ဆိုင်ကယ်တမျိုး၊ စက်ဘီးကိုယ်စီဖြင့် လာကြသည်။

မြို့တွင်းပြေးဆွဲနေသည့် လေးဘီးကားလိုင်းလေးများလည်း အလုပ်ဖြစ်ကြသည့် နံနက်ခင်းပါပေ။ ဆိုခဲ့ပြီးသလို မိသားစု၊ ချစ်သူစုံတွဲ၊ သူငယ်ချင်းရောင်းရင်းများ စုဖွဲ့လို့ ရွှေဆံတော်ခြေရင်းမှာ လာစုကြသည်။

ရွှေဆံတော်ဘုရား တောင်ဘက်မုဒ် ဒုတိယပစ္စယံက စေတီလေးကွက်လပ်မှာတော့ မီးပူဇော်ဖို့ မီးဖိုကြီးတခုကို မွှေးပေးထားသည်။ မီးဖို့က မီးဖျစ်သံတဖြောက်ဖြောက်၊ မီးညွှန်တွေက တလူလူ၊ မီးပွားတွေက လေထုထဲလွင့်စင် ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။

ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရာဒေသကိုယ်စီကို လိုက်ပြီး တပိုတွဲလရဲ့ ချမ်းအေးမှုကြောင့် လက်ဖျားခြေဖျားလေးများ ထုံကျင်နေတတ်သည်။ ခေါင်းစွပ်နားအုပ်မပါသူများက နားရွက်ကလေးများပင် ထုံနေတတ်ကြသည်။ အများစုကလည်း ဟန်ရေးပြစရာ ပွဲလမ်းသဘင်မို့ လုံခြုံနွေးထွေးဖို့တတ် လှပရေးသာ ဦးစားပေးဝတ်ဆင်ကြသည်မို့ သေချာကြည့်မည်ဆိုပါက လက်မောင်းသားလေးများမှာ ကြက်သီးဖုကလေးများ ထအောင်ပင် ချမ်းနေကြသည်။

ဘုရားပေါ်တက်ရာ ဓါတ်လှေခါး၊ စောင်းတန်းများမှာတော့ ကျိတ်ကျိတ်တိုးလို့ လူတန်းကြီးနဲ့သာ ရွေ့လို့လိုက်သွားနိုင်သည်။ ဆွတ်ဖျန်းလာကြသည့် အမွှေးရနံ့ အမွှေးတိုင်၊ ပန်းစည်ပန်းကုံးတွေက ထွက်လာကြသည့် အမွှေးနံ့တို့ဖြင့် အီနေအောင် ခံစားရသည်။ ဉာဏ်ရိုးတွေကတော့ လူတန်းကြီးရဲ့အပေါ် ထိုးထိုးထောင်ထောင် ဖြူဖြူလွလွ။

နောက်တော့ သယ်ယူလာသည့် ဉာဏ်ရိုးများကို လိုရာဆုတောင်းကြကာ မီးဖိုကြီးထဲ ပစ်ထည့်လိုက်ကြတော့သည်။ တဖျစ်ဖျစ်တဖြောက်ဖြောက် နဲ့ မီးပွားတွေကြားထဲ ဉာဏ်ရိုးတို့ ကုန်ဆုံးကွယ်ပျောက်ကြရသည်။ တချို့ကလည်း သနပ်ခါးတုံး၊ အမွှေးနံ့သာတိုင်တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းမီးရှို့ကြသေးသည်။

မိုးအလင်းစရောက်ချိန်မှာတော့ မီးပူဇော်မှုလည်း ပြီးဆုံးလို့ အရှိုရှိုပြန်သွားကြသည်။ အချို့လည်း မပြန်ကြဘဲ ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းမှာရှိသည့် ဖိုးဦးတောင်ဘုရား ပွဲတော်သို့ မြစ်ပြင်ကိုဖြတ်ကာ စက်လှေကလေးများဖြင့် သွားကြသည်။ အခုတော့ ကုန်းလမ်းလည်းပေါက်လို့ ကားများဖြင့် သွားကြသည်။ ဖိုးဦးတောင်ပွဲတော်ကလည်း တရက်တည်းသာကျင်းပသည်။

ဘုရားခြေရင်းတဝိုက် နာရီစင်တဝိုက်မှာတော့ အမှိုက်သရိုက်မျိုးစုံ၊ ရောင်းမကုန်ခဲ့သည့်ဉာဏ်ရိုးပုံတို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးကာကျစ်ရစ်သည်။ နှစ်တနှစ်သည် ပြီးဆုံးခဲ့ပြန်ပါသည်။

ရိုးရာဓလေ့ရာသီပွဲတော်တို့က ကိုဗစ်ကာလနှင့် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကာလများမှာ ပျောက်ကွယ်ဆိတ်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ အစဉ်အလာမပျက် ဟန်လုပ်ကျင်းပနေကြရသော်လည်း သူတို့မပျော်ကြ။ သူတို့စိတ်မလွတ်လပ်ကြ။ ပျှော်ရွှင်မှုသည် အပြစ်တခု ကျိန်စာတခုလို ဖြစ်နေကြပြီ။ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးမရှိသော ပျှော်ရွှင်ခြင်းမျိုးဖြင့် ရိုးရာပွဲတော်များကို ကျနော် ကြုံဆုံချင်ပါသေးသည်။

မြေလတ်အသံ၊ စက်တင်ဘာ ၂၈၊ ၂၀၂၂။

ရေးသားသူ – ဝေလင်း

အထက်အညာစစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ သေနတ်သံဆိုတာ သီတင်းကျွတ်ဗျောက်ဖောက်သံလောက်ကြား ခဲ့ဖူးရာကနေ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ယနေ့အချိန်(စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်) မှာတော့ နေ့စဉ်ဆိုသလိုတိုက်ပွဲများနဲ့ စစ်ဘေးရှောင်အများဆုံးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒါတင်လားဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး နေအိမ်မီးရှို့ဖက်ဆီးခံရမှုမှာလည်း အများဆုံးကနေရပ်တည်ခဲ့တာက ယခင်ကအေးချမ်းတည်ငြိမ်လှတဲ့ အထက်အညာစစ်ကိုင်းတိုင်းထဲမှာပါပဲ။

နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်ကာလအတွင်း စစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်အပြောင်းအလဲတွေ၊ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ အညီရွေးကောက်ပွဲအစိုးရ နှစ်ကြိမ်တက်ချိန်ထိ စစ်ဘေးရှောင်ဆိုတာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ဒေသတွေမှာသာရှိခဲ့ရာက အဆိုးဝါးဆုံးစစ်အာဏာသိမ်းမှုလို့ နယ်ပယ်အသီးသီးက သုံးသပ်ပြောဆိုနေကြတဲ့ ယခုတကြိမ် အာဏာသိမ်းမှုမှာတော့ စစ်ကိုင်းတိုင်းကလည်း တိုက်ပွဲတွေနဲ့စစ်ရှောင်အများဆုံး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

စစ်တမ်းတွေက ဖော်ပြနေတဲ့စစ်ကိုင်းတိုင်း

စစ်ကိုင်းတိုင်းဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲပေါင်း ၆၄၁ ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ခုခံတော်လှန်တိုက်ပွဲပေါင်း ရဲ့ ဒုတိယအများဆုံး တိုင်းဖြစ်ခဲ့ကာ တိုက်ပွဲအများဆုံးကတော့ ကရင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။

အဲဒါတွေရဲ့နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးအဖြစ် နေရပ်စွန့်ခွါစစ်ပြေးဒုက္ခသည်အများဆုံးရှိလာတဲ့ ဒေသဟာစစ်ကိုင်းဖြစ်ပြီး ၅၃၃,၈၃၃ ဦးထက်မနည်းရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်တွင်းစစ်ပြေးဒုက္ခသည်စုစုပေါင်းပမာဏရဲ့ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်ရှိလာတယ်လို့ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေးအင်စတီကျူ- Institute for Strategy and Policy- Myanmar က စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှာထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၀ ရက်နေ့ထိ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါအပြင် ဩဂုတ်လ တလထဲမှာပဲ နေအိမ်မီးရှို့ခံရတဲ့ အရည်အတွက်အများဆုံး ပမာဏမှာလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းက ထိပ်ဆုံးမှာရှိနေပြီး ၃၇၂၀ လုံးမီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရတာပါ။ တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဆိုရင်တော့ ဩဂုတ်လထဲမှာ နေအိမ်၊ အဆောက်အအုံပေါင်း ၆၂၂၁ လုံး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတယ်လို့ ISP ကပဲထုတ်ပြန်ပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကနေ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့ထိ မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းတိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၁၀ ခုမှာ နေအိမ်နဲ့ အဆောက်အအုံ(ဘာသာရေး၊ အဆောက်အအုံများအပါအဝင်) မီးရှို့ခံခဲ့ရတာမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းတခုထဲမှာပဲ ၂၀,၄၈၅ လုံးထက်မနည်းမီးရှို့ခံရပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းလို့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှာ ISP ကဖော်ပြထားပါတယ်။

အလားတူပဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ-NUG ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာလည်း ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် စတင်ဆင်နွဲခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ ကနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲပေါင်း ၁၉၂၉ ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးဗုံးပေါက်ကွဲမှုကတော့ ၃၄၃ ကြိမ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဒုတိယတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုအများဆုံး တိုင်းဖြစ်ခဲ့တာပါ။

ဒီအရည်အတွက်ဟာ NUG က ခုခံစစ်ကြေညာချိန်အတွင်းသာဖြစ်ပြီး ယင်းမတိုင်ခင်ကတည်းက ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ တိုက်ပွဲပေါင်းများစွာဖြစ်နေတာပါ။

စစ်ကောင်စီက အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုအခံရဆုံးကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဖြစ်နေပြီး ၁၉၂၃ ကြိမ်ထိရှိတယ်လို့ ဆိုပြီး အဲဒီစစ်တမ်းဟာ ပြည်သူ့ခုခံတွန်းလှန်စစ် စတင်တဲ့ တနှစ်အတွင်းပဲပြုလုပ်ထားလို့ လက်တွေ့မှာတော့ ဒီထက်မက များစွာပိုနေနိုင်ပါတယ်။

ဆိုင်ဆိုင်မဆိုင်ဆိုင် တိုက်ရိုက်ရောသွယ်ဝိုက်ပြီးရော စစ်တိုက်တဲ့စစ်ကောင်စီ

စစ်ကောင်စီဟာ ခေတ်အဆက်ဆက် စစ်ကိုသက်ဆိုင်သူများနဲ့ တိုက်ရိုက်တိုက်ခဲ့သလို ဝန်းရံအားပေးသူတွေနဲ့ ပြည်သူလူထုကိုလည်း အခက်ခဲအမျိုးမျိုးနဲ့ ဖြစ်နေအောင် သွယ်ဝိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအထဲကမှစစ်ကိုင်းတိုင်းကိုတော့ စစ်ကောင်စီက တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှု ဆိုတာထက် သွယ်ဝိုက်သောနည်းနဲ့ တိုက်တာကပိုလို့များတယ်ဆိုတာ မီးရှို့ခံရတဲ့ နေအိမ်တွေနဲ့ စစ်ရှောင်အရေအတွက် စစ်တမ်းတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။

“စစ်တပ်က တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေ တိုက်တုန်းကလည်း ဖြတ်လေးဖြတ်တို့ ဗကပ ခေတ်ကလည်း ဒါပဲ စစ်ကိုတိုက်ရိုက်လည်းတိုက်မယ် သွယ်ဝိုက်လည်းတိုက်မယ် မဆိုင်လည်းတိုက်မယ် ဆိုင်လည်းတိုက်မယ် ဒီကောင်တွေက လူစိတ်ပျောက်ပြီး နိုင်ပြီးရောဘာကျင့်ဝတ်မှ မရှိဘဲ တိုက်နေတဲ့သဘောပါပဲဗျာ” လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရေဦးမြို့နယ်ဇာတိ ရဲ cdm တဦး က သူ့အတွေ့အကြုံနဲ့ ပြောဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်တပ်ထဲမှာ ၁၀ နှစ်ကျော်ကြာတာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း လက်နက်ကိုင်တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ စစ်သားတဦးကတော့ သူ့အတွေ့အကြုံကို ပြောပြတာမှာ ၁၉၉၃-၉၄ ခုနှစ်မှာ ကချင်ပြည်နယ် ပူတာအိုမြို့နယ်ထဲက ကျေးရွာတရွာမှာ ဝမ်းရောဂါတွေဖြစ်လို့ တိုင်းရင်းသားတွေ တယောက်စနှစ်ယောက်စသေတာကို အထိုင်ချနေတဲ့ စစ်တပ်က အလုပ်ရှုပ်တယ်ဆိုပြီး တရွာလုံးကိုမီးရှို့သတ်လိုက်တယ်လို့ ကိုယ့်တွေဖြစ်စဉ်ကို ပြောဆိုပါတယ်။

“ဒါတွေနဲ့ မဆိုင်ခင်ကတည်းက စစ်တပ်ဆိုတာ အဲလိုကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်းလုပ်ခဲ့ဖူးတယ်။ အခုမှမဟုတ်ပါဘူး ဟိုတုန်းကလည်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေကိုတိုက်တော့မယ်ဆို အဲပတ်ဝန်းကျင်က ရွာတွေကို မီးရှို့တာတို့ တွေသမျှလူကိုဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်တာတိုက အရင်ကတည်းကရှိတယ်။ အခုကတော့ ပိုဆိုးတာပေါ့ မီးရှို့သတ်ဖြတ်တာတွေကို အရေးမယူတဲ့အပြင် အဲလိုလူတွေကို ဘွဲ့တခုပေးပြီးကို ချီးမြှင့်ပြီး လက်သပ်ကိုမွေးထားတာ” လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီရဲ့အဓိကအင်အားဖြစ်တဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်း

စစ်ကောင်စီရဲ့အဓိက အင်အားတွေဖြစ်တဲ့ စစ်တပ်ထဲက စစ်မှုထမ်းတွေရဲ့ ၇၅ ရာခိုင်းနှုန်းကတော့ စစ်ကိုင်း၊မကွေး၊ဧရာဝတီ၊ပဲခူး၊မန္တလေးတိုင်းဘက်က လူတွေဖြစ်ပြီး အဲဒီအထဲမှာမှ အထက်အညာစစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ အညာမြေလတ်မကွေးတိုင်းတို့က ထက်ဝက်နီးပါးလောက်ရှိတယ်လို့ CDM စစ်သားတွေနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ဆိုပါတယ်။

ဆွေးကြီးမျိုးကြီးနဲ့ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်တွေကိုလိုက်လို့ စစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။ စစ်တပ်ရဲ့ အကြီးပိုင်းတွေနဲ့ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ အဆင့်တွေအများအပြားရှိပြီး အချို့ဆွေမျိုးတွေမှာ စစ်ဗိုလ်၊ ဗိုလ်မှူးတွေ အနည်းဆုံး ၂ ဦး ၃ ဦးအထိရှိကြတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အခြားတွေကတော့ အစိုးရဝန်ထမ်း တွေအဖြစ်ဝင်ရောက်ခဲ့ကြတာပါ။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီအတွက် တပ်သားအသစ် ထပ်မံစုဆောင်းလို့ မရတော့ပါဘူး။ ပိုမိုဆိုးဝါးစွာနဲ့ပဲ “စစ်ခွေးသင်္ဂြိုင်းစစ်ကိုင်းတိုင်း” ဆိုပြီး မြေပေါ်ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုတွေနဲ့ မြေအောက်တော်လှန်ရေးသမားတွေ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အင်အားတွေအများအပြားက စစ်အာဏာရှင်ကိုတော်လှန်နေကြလို့ အငြိုးနဲ့ ဖိတိုက်နေတာလို့ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲတွေကို ဆက်တိုက်ပြုလုပ်နေတဲ့ ယင်းမာပင်-ဆားလင်းကြီးနယ်တဝိုက်က ဒေသခံတဦးက ဆိုပါတယ်။

“နောက်တခုက နယ်မြေအားသာချက် အိန္ဒိယဘက်ထွက်ပေါက်ရှိတယ် ပြည်တွင်းမှာလည်းနယ်မြေထိစပ်မှု အများဆုံး တရုတ်ဘက်ထွက်လမ်း ရခိုင်ဘက်ထွက်လမ်းကလည်း တိုက်ရိုက်မဟုတ်ပေမဲ့ ဖြောင့်နေရော” လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လာတဲ့ CDM ရဲကပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဟာ အင်အားသစ်တွေထပ်မံမရရှိတော့တဲ့အပြင် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်တဲ့ လက်လုပ်လက်နက် မျိုးစုံသုံးပြီးတော်လှန်နေတဲ့အဖွဲ့များစွာထဲ ဒေသခံပြည်သူတွေဝင်ရောက်သွားခဲ့ကြသလို ပူးပေါင်းကူညီမှုတွေကိုလည်း လုပ်ဆောင်သွားခဲ့ကြပါတော့တယ်။

“အဒေါ်တို့ကတော့ရှင်းတယ်။ အမျိုးထဲမှာကို စစ်တပ်ရဲ့စစ်သားတွေ ဗိုလ်ကြီးတွေရှိတယ်။ သူတို့ကိုရွာတောင်ပြန်မလာမိစေနဲ့လို့ပြောထားတယ်။ ရွံလို့ကွယ်။ အခုကတော့ ညီအကိုချင်းတိုက်ကြရ။ ညီအမချင်းရန်ဖြစ်ရနဲ့ ရှိတာတွေလည်းကုန်သလောက်ဖြစ်နေပါပြီ သူတို့မီးရှို့တာနဲ့” လို့ စစ်ဘေးရှောင်နေရတဲ့ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ထဲက အမျိုးသမီးကြီးတဦးက ဆိုပါတယ်။

တော်လှန်ရေးနှောင့်နှေးအောင်လုပ်ချင်တဲ့ စစ်ကောင်စီ

စစ်ကောင်စီက ကျေးရွာအများအပြားကိုမီးတင်ရှို့ခဲ့သလို လေယာဉ်နဲ့ ဗုံးကျဲတာ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်တာနဲ့ အဖိုးတန်ပစ္စည်းတွေကိုသိမ်းယူတာ ပြန်စရာအိမ်မရှိအောင် လုပ်ပစ်တာတွေကို အလွန်အကျွံလုပ်ဆောင် ခဲ့ပါတယ်။

အထင်ရှားဆုံးနဲ့ အရက်စက်ဆုံးအဖြစ် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ ကို ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့က ၁၄ ရက်နေ့ထိ တိုက်လေယာဉ်တွေနဲ့ ဗုံးကျဲတာ ရွာလုံးကျွတ်မီးရှို့သတ်ဖြတ်တာတွေကြောင့် PDF အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးအပါအဝင် ဒေသခံတွေလည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး အဓမ္မပြုကျင့်သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးအလောင်း ၂ လောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။

ဒီထက်ပိုလို့ဆိုးရွားတဲ့ လုပ်ရပ်ကတော့ လတ်တလောဖြစ်စဉ်တခုဖြစ်တဲ့ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာ ဘုန်းတော်ကြီးသင်စာသင်ကျောင်းထဲမှာ စာသင်နေတဲ့ကလေးတွေကို စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးငယ် ၅ ဦးအပါ အခြားအရပ်သူအရပ်သား ၁၃ ဦးခန့်သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ်ကလေးငယ် နဲ့ ဆရာ/ဆရာမ ၂၀ ခန့်ကိုလည်း ဓါးစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။

အခုလိုလုပ်ရပ်တွေက တော်လှန်ရေးကို နှောင့်နှေးအောင်နဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ထုံးစံအတိုင်း အကြောက်တရားကို လူထုအသိထဲ ရိုက်ထည့်ပေးချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်ရပ်ပဲလို့ PDF အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်တွေက ပြောဆိုပါတယ်။

“အဓိကကတော့ စစ်ဘေးရှောင်တွေရဲ့ အိမ်တွေယာတွေကိုမီးရှို့တာကြတော့ PDF တွေကို ပြည်သူတွေမုန်းတီးသွားအောင် ပြည်သူကမွေးဖွားပေးထားတဲ့ PDF တွေကို တမင်မုန်းတီးသွားအောင် တမင်ယုတ်မာတဲ့အကြံနဲ့ခြေလှမ်းစနေပြီလို့သုံးသပ်မိတယ်။” လို့ မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်တပ်ခွဲ MRDA MONYWA တပ်ရင်း ၆ တပ်ခွဲ ၁ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ် Black က ပြောပါတယ်။

အလားတူဆိုသလိုပဲ ရေဦးမြို့နယ်ထဲက ရဲ CDM တဦးကလည်း “သူတို့ကိုယ်တိုင် ပြေးလွှားနေရတော့ ဘယ်လိုလုပ်ပေးနိုင်မလဲ ဒါကတော်လှန်ရေးနှောင့်နှေးအောင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်ခဲ့တာ။ ပြည်သူလူထုရဲ့ နယ်မြေခံတွေရဲ့ နေအိမ်တွေက မီးရှို့တယ်ဖျက်ဆီးတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိမပါရဲအောင် မထောက်ပံ့ရဲအောင်လုပ်တယ်။ အလုံးစုံပျက်သုဉ်းရေးကိုသွားတာပေါ့။” လို့ ထပ်လောင်းသုံးသပ်ပြပါတယ်။

အဲဒီလိုကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်းနဲ့ ရက်စက်မှုတွေကိုလုပ်ဆောင်တဲ့နေရာမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ ကျောသားရင်သားမခွဲခြားခဲ့ပါဘူး။ PDF တွေကို ထောက်ပံ့သူတွေရော မထောက်ပံ့သူတွေရဲ့ နေအိမ်တွေကိုပါ မီးရှို့ခဲ့ကြတာပါ။

PDF ခိုလှုံတယ်လို့ ထင်ရတဲ့နေအိမ်တွေ၊ လက်နက်ကြီးလာရာအနီးကကျေးရွာတွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာနေရာတွေ မိုင်းဆွဲခံရတဲ့နေရာနားက ကျေးရွာတွေကိုပါမီးရှို့ခဲ့ကြရာမှာ စစ်ကောင်စီကိုထောက်ခံသူတွေရဲ့ နေအိမ်တွေတောင် ပါဝင်သွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေကဆိုကြပါတယ်။

“တော်လှန်ရေးကို နှောင့်နှေးအောင်လုပ်တာ ဟုတ်ပါတယ်။ စကစရဲ့ ယုတ်ညံ့တဲ့အပြုမူတခု။ စစ်ကိုစစ်နဲ့တူအောင် တိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ဒေသခံပြည်သူလူထုတွေ စိတ်ထဲမှာတကယ်မဖြစ်ရင်တောင် နာကျင်အောင် အသက်အိုးအိမ်စည်းကိုရန်ရှာတယ်။ နောက်တခါအဆောက်အဦးတွေမီးရှို့တယ်။ တွေ့တဲ့သူတွေကိုရှာရန်တယ်။ အမျိုးသမီးတွေကိုမုဒိန်းကျင့်သတ်။ ဒါတွေကစစ်တပ်ရဲ့ လူထုအပေါ် စစ်နဲ့မဆိုင်တဲ့ ‌လူ့ရပ်လူ့ရွာမှာအေးအေးချမ်းချမ်းနေနေတဲ့ ပြည်သူတွေအပေါ် ယုတ်မာယုတ်ညံ့မှုတခု ဖြစ်ပါတယ်။” လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း စစ်ရှောင်ကူညီရေး ပြည်သူတဦးဖြစ်တဲ့ ဦးနွေဦးနိုင် က ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြောခွင့်ရဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကတော့ ပုံမှန်ပြုလုပ်လေ့ရှိတဲ့ သတင်းစာရှင်းပွဲတွေမှာ ဒီလိုဖြစ်စဉ်တွေကို မလုပ်ခဲ့ဘူးလို့ ငြင်းဆိုပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း တပ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့ အညီ နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးအတွက်သာ လုပ်ဆောင်နေတာ လိုဆိုပါတယ်။

ဒါပေမယ့်လည်း လေကြောင်းပစ်ကူသုံးပြီး လေယာဉ်နဲ့ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်နိုင်တာက စစ်ကောင်စီတပ်သာ လုပ်နိုင်တဲ့အရာဖြစ်လို့ ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာနဲ့ လက်ယက်ကုန်းလို့ ဗုံးကျဲမှုနဲ့ အခြားများစွာသောလေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်တွေမှာ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းရဲ့ ငြင်းဆိုချက်က အရာမထင်ခဲ့ပါဘူး။

ပြည်သူမနာရအောင် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ရတဲ့ တော်လှန်ရေးသမားတွေ

ရည်ရွည်ချက်မျိုးစုံနဲ့ မီးရှို့မှုတွေလုပ်ဆောင်နေတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တွေကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရတာနဲ့ တားဆီးနှိမ်နှင်းရာမှာတော့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အနေနဲ့ အခက်ခဲတချို့ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ထဲ တိုးဝင်မသွားမိဖို့နဲ့ ပြည်သူအထိမနာဖို့ လမ်းကိုရွေးရာမှာ တိုက်ပွဲတချို့ကို ဖျက်သိမ်းရတာနဲ့ ရှောင်ရှားရတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ PDF အဖွဲ့တွေက တညီတညွတ်ထဲ ဆိုပါတယ်။

“တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်တဲ့အခါမှာကော အခြေအနေက မိုင်းကိုအဓိကထားတိုက်ခိုက်ရတော့ ပြည်သူတွေ စစ်ဘေးရှောင်တွေ အတတ်နိုင်ဆုံး ပြည်သူတွေမထိအောင် ပြည်သူတွေ ဒုက္ခမရောက်အောင် အတတ်နိုင်ဆုံး ပြည်သူတွေဘေးကင်းတဲ့နေရာမှာ တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ပေးရတယ်။” လို့ ပေါက်တောင်ပိုင်း သိမ်းငှက်ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်ခံက ပြောပါတယ်။

အချို့ရှေးရိုးစွဲသူတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ တိမ်းရှောင်လိုစိတ်မရှိတာနဲ့ မတိမ်းရှောင်နိုင်တာတွေက အခက်ခဲဖြစ်စေတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။

“စစ်ဘေးမရှောင်ဘဲ ရွာထဲမှာ နေကြတဲ့ မတိမ်းရှောင်သူတွေရှိပါတယ်။ ကျန်ခဲ့ရင်တော့ PDF ရဲဘော်တွေ စစ်ရေးမှာ အခက်ခဲတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ် ရှောင်တိမ်းကြတဲ့အခါမှာ PDF အနေနဲ့ စစ်ရေးကို ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း လုပ်နိုင်တယ်။” လို့ ယင်းမာပင်-ဆားလင်းကြီးက ပြည်သူမှပြည်သူသို့ ပရဟိတအဖွဲ့မှ ကိုစနေက ဆိုပါတယ်။

ပြည်သူလူထုနဲ့ PDF တွေဟာ ရေနဲ့ငါးလိုတသားထဲဖြစ်နေလို့ ပြည်သူလူထုစစ်ရှောင်ရတာ မီးရှို့ခံရလို့ စီးပွားပျက်တာတွေဟာလည်း PDF တွေခက်ခဲမှုတွေပဲ လို့ စစ်ရှောင်ကူညီသူ ဦးနွေဦးနိုင်က ဆိုပါတယ်။

“ပြည်သူတွေကို ကယ်ထုတ်ဖို့ ကျတော်တော်လည်းခက်ခဲတယ်။ တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်တဲ့နေရာမှာတော့ ရွာတွေကိုမီးမရှို့ရအောင် ရွာတွေကိုကာကွယ်ရမယ့် စိတ်ဓါတ်အပြည့်ရှိတယ်။ သူတို့ကကြတော့ အဲရွာထဲကိုရောက်လို့ လက်နက်ကြီးလက်နက်ငယ်နဲ့ပစ်တယ်ဆို အဲရွာကို မီးရှို့သွားတာ ကျနော်တို့ ပြန်ပစ်တာရှားရှားရယ် သူတို့ကိုတိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ဖို့ အနည်းငယ်တော့ခက်ခဲတယ်။ လို့ မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်တပ်ခွဲ MRDA MONYWA တပ်ရင်း ၆ တပ်ခွဲ ၁ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ် Black က ပြောပါတယ်။

စစ်ဘေးရှောင်ပြေးလာတဲ့ ပြည်သူတွေကို လုံခြုံရေးလိုက်ပါဆောင်ရွက်ပေးရတာ၊ နေရာထိုင်ခင်းပေးရတာနဲ့ မီးလောင်နေတဲ့ ကျေးရွာနေအိမ်တွေကို မီးငြိမ်းသတ်နေရလို့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်ဖို့ နှောင့်နှေးတာ ဒေသခံတွေရဲ့ စိုက်ပျိုးသီးနှံတွေကို ကူညီစိုက်ပျိုးရိတ်သိမ်းရင်း လုံခြုံရေးယူပေးရတာ တွေကိုလည်း ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေက လုပ်ဆောင်ပေးနေကြရပြန်ပါတယ်။

ခုတ်ရာတခြားရှရာတလွဲဖြစ်ရတဲ့ စစ်ကောင်စီ

တင်းတိန်ရံရွာမီးရှို့ခံရတာမှာ နေအိမ်မီးထဲပါသွားတဲ့ ဒေါ်မြရင်(အမည်လွဲ) တယောက် ဘုရားဆင်းတုလေးတဆူပဲ ရင်ခွင်ပိုက်ပွေ့ပြေးလာလို့ ကျန်ခဲ့ပေမယ့် တခြားပိုင်ဆိုင်သမျှ ရုပ်ဝတ္တုတွေကတော့ မီးရှို့ခံရလို့ ကုန်သွားခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလိုဖြစ်စဉ်တွေက စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲမှာတင်မကပဲ တခြား မြန်မာနိုင်ငံအနှံအပြားမှာလည်း ဖြစ်နေတာမို့ စစ်တမ်းတွေမှာ ဖော်ပြဖို့မလုံလောက်နိုင်သလို တထောင့်တညပုံပြင်တွေလို ဘယ်တော့မှလည်း ကုန်ဆုံးနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။

“စဉ်းစားသာကြည့် အဲကောင်တွေကိုဆွေစဉ်မျိုးဆက် စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်ချင်တယ် အဲကောင်တွေရှိနေသမျှကာလပတ်လုံး မြန်မာပြည်ကငြိမ်းချမ်းမှာမဟုတ်ဘူး အေးချမ်းမှာလည်းမဟုတ်ဘူး ချမ်းသာမှာလည်းမဟုတ်ဘူး။ ဒီကောင်တွေရှိသမျှက ညှင်းပမ်းမယ် နှိပ်စက်မယ်သတ်ဖြတ်မယ်၊” လို့ စစ်ရှောင်တဦးက ဆိုပါတယ်။

စိတ်ဓါတ်ပြင်းထန်လွန်းတဲ့ ဒေသခံတွေကတော့ မီးရှို့ခံရလို့ပျက်စီးသွားတဲ့ နေအိမ်က မီးကျွမ်းသွပ်ပြားတွေနဲ့ အိုးစုတ် တိုင်အပြတ်တွေကို ခေါင်းမှာရွတ်လို့ “နေအိမ်ကျေးရွာကိုသာ မီးရှို့လို့ရမယ် မြေနေရာနဲ့ရင်ထဲကတော်လှန်ရေးကိုတော့ မီးရှို့လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကိုင်ပြီး ရွာမီးလောင်ပြင်မှာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြတဲ့ဓါတ်ပုံဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးရဲ့ ကမ္ဘာကျော် သမိုင်းမှတ်တမ်း ဓါတ်ပုံဖြစ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

လက်ယက်ကုန်းရွာဖြစ်စဉ်မှာတော့ “ငါတို့ရင်ထဲမှာ မချိမဆန့်ခံစားရတယ်။ ရင်ထဲကိုမခံစားနိုင်ဘူး ကိုယ်လည်းသားသမီးရှိတော့ အဲလိုဖြစ်လိုက်တယ်ဆို။ နောက်ကလေးသူငယ်တွေကို နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်တာဆို ကလေးငယ်တွေကဘာလုပ်နေလို့လဲ သူတို့ဘာသာ စာရေးစာဖတ်နေတာလေ အဲဒါကို လေယာဉ်ကြီးတစင်းလုံးဝင်ပစ်နေတာ သူတို့ဘာသာသတင်းမှားလို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ဘာဖြစ်ဖြစ် လေယာဉ်နဲ့ ဝင်ပစ်စရာအကြောင်းကိုမရှိတာ။ ခွေးသားတွေ မိုက်ရိုင်းတယ်။ စုတ်ပဲ့တယ်။ ရွံတယ်။” လို့ စစ်ဘေးရှောင်အမျိုးသားတဦးက ဆိုလိုက်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီထင်သလောက်ခရီးပေါက်ခဲ့ရဲ့လား

အဓိကအင်အားထွက်ရှိရာ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ မကွေးတိုင်း(မြောက်ပိုင်း) တွေရဲ့ အဓိကလမ်းမကြီး ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ကျေးရွာအားလုံးရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းတွေကို PDF တွေစိုးမိုးထားနိုင်ပြီလို့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရရဲ့ ယခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဦးရည်မွန်က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီပြောဆိုချက်ကို PDF အဖွဲ့တွေက အပြည့်အဝမထောက်ခံကြပေမယ့် မငြင်းပယ်ခဲ့ကြပါဘူး။ မြေပြင်အနေအထားအရ ပြောဖို့စောလွန်းတယ်လို့ဆိုပြီး ရန်သူဖြစ်တဲ့ စစ်ကောင်စီဘက်က ထိုးစစ်တွေအရှိန်မြှင့်လာနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။

စစ်ကောင်စီကတော့ အစဉ်အဆက်အာဏာရှင်တွေရဲ့ ရှေးရိုးစွဲ လမ်းညွှန်မြေပုံတွေအတိုင်းပဲ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုနဲ့ အကြောက်တရားထည့်ပြီး ထိန်းချုပ်အုပ်ချုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် အေးချမ်းတည်ငြိမ်နေတဲ့ အထက်အညာဒေသမှာ မီးလောင်ပြင်စစ်တလင်းနဲ့ လူထုရဲ့ ရွံရှာမုန်းတီးစိတ်နဲ့ အမြစ်ဖြတ်တိုက်ချင် စိတ်ကိုသာ လက်ခံရရှိလိုက်ပါတယ်။

တိုက်ပွဲများနဲ့ ရှောင်တိမ်းနေကြရတဲ့ ကြားကပဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ ကြားကာလ ပညာရေးကျောင်းတွေ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်နေသလို စစ်ကောင်စီအုပ်ချုပ်မှုယန္တရားဟာ ကျေးရွာတွေမှာ စိုးမိုးထိန်းချုပ်ထားနိုင်မှုမရှိတော့ဘဲ တရွာပြီးတရွာလက်လွှတ်ဆုံးရှုံးနေတာကို သတင်းအချက်လက်တွေမှာ တွေ့မြင်ရမှာပါ။

“ရွာတွေမီးရှို့ပြီးအရင်လို ဟိုးတုန်းကလို့ အကြောက်တရားပုံစံမျိုးပြပေမယ့်လည်း ကျန်တဲ့သူကတော့ ဥပမာဆိုပါစို့ ရွာတရွာမှာ ၁၀ ယောက်ရှိတယ် မီးရှို့လို့ ၅ ယောက်ကျန် အဲ ၅ ယောက်က PDF ဖြစ်ပြီ။ သူတို့လည်းသိတယ်။ ဒါပေမယ့်သူတို့ဆုပ်ကိုင်ထားတာ ပြည်သူကိုအကြောက်တရားနဲ့ အုပ်ချုပ်မယ်ဆိုတာ ခေါင်းထဲမှာရှိနေတော့ မကြောက်ကြောက်အောင် ဖြဲကြောက်နေတာ သူတို့ကိုယ်တိုင်ကြောက်နေတာ မီးရှို့နေသူတွေတောင် ဟိုတုန်းကလို ပေါ်တင်မလုပ်ရဲဘူး ခိုးဝင်ခိုးရှို့၊ ခိုးထွက်နဲ့ သူတို့မှာကို အကြောက်တရားနဲ့ အမိန့်အရသာလုပ်နေတာ ကိုယ်စီအကြောက်တရားတွေရှိနေကြပြီ” လို့ စစ်သားလူထွက် ကဆိုပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီး တနှစ်ခွဲကျော်ကြာလာတဲ့အချိန်မှာတော့ စစ်ကောင်စီဟာ မီးကုန်ယမ်းကုန် ရက်စက်မှုပေါင်းလုပ်ပြရင်း အကြောက်တရားထည့်ခဲ့ပေမယ့် ထိန်းချုပ်လို့မရသေးဘူးဆိုတာကို နေ့စဉ်တိုက်ပွဲသတင်းတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ အခြားတဖက်မှာလည်း တည်ငြိမ်နေတဲ့တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ နယ်မြေတွေမှာ စစ်မျက်နှာပိုမိုဖွင့်လှစ်ရတော့မယ့် အခြေနေကိုလည်း ရင်ဆိုင်လာနေရပါပြီ။

မြေလတ်အသံ၊ ဇူလိုင် ၂၃၊ ၂၀၂၂။

ဒီအချိန်ဟာသြဇာသီးတွေပေါ်ချိန်။ မြစ်ဧရာအနောက်ဘက်ကမ်းဆီက မိုးရေစက်လက်တောင်တန်းကြီးတွေပေါ် မှာ သြဇာသီးတွေတွဲလွဲခိုစီးလို့ လေတွေမိုးတွေလာပြီဆို ယိမ်းနွဲကြပြီ။ မြေပြင်ကိုကြွေကျသက်ဆင်းတော့မယောင်။ ရှဉ့်ကလေးတွေလည်းပျော်ကြပြီ။ ထမိန်တိုတိုဝတ်တတ်တဲ့လယ်သူမကြီးလည်းပျော်ပြီ။ ဆေးပေါ့လိပ်နဲ့ ရေနွေးကြမ်းကြိုက်တတ်တဲ့ လယ်သမားကြီးလည်းပြုံးနေလောက်ပြီ။

၁၇၉ မိုင်အရပ်က အလွမ်းဟာသွေးရူးသွေးတန်နဲ့ထပြေးလာခဲ့တယ်။ ဒါဟာနောက်ဆုံးအသက်ကယ်ဆေး ဆိုတာသူသိလိုက်ရချိန် အလွမ်းဟာအမြန်ယာဉ်ပေါ်မှာ စိတ်စောလို့။ အလွမ်းဟာမီးရထားခေါင်းတွဲဟောင်းကြီး နောက်မှာငိုက်မြည်းလို့။ ခရီးသွားဇိမ်ခံသင်္ဘောကြီးပေါ်မှာ မောင်ချောနွယ်ရဲ့ပြည်ကဗျာကို ဖတ်လို့။ အလွမ်းဟာဆိပ်ကမ်းကိုကပ်ချိန်။ ဘူတာရုံကိုဆိုက်ရောက်။ သူ့သူငယ်ချင်းတွေကိုလည်း ပြည်ကိုလာခဲ့ဖို့ ဖိတ်ဖူးခဲ့၏။

ခရီးသွားခြင်းဟာလူဘဝရဲ့အနှစ်သာရတစ်ခုဆိုတာ တိုးရစ်တွေကိုပြောပြခဲ့ဖူးတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်နေပါစေ။ ဥယျဉ်မှူးတွေလည်းခရီးသွားခဲ့တယ်။ ပန်းရံဆရာလည်းခရီးသွားခဲ့ကြတယ်။ စိတ်မနှံတဲ့ချာလရမ်းကြီးလည်း ပုဆိုးစုတ်ကြီးနဲ့မီးရထားပေါ်လိုက်သွားခဲ့ဖူးတယ်။ ကုန်ကုန်ပြောရရင် ကြောင်ကလေးတွေ၊ တယ်လီယာခွေးကလေးတစ်ကောင်၊ တိုက်ကြက်ဖကြီးတစ်ကောင်တောင် ခရီးသွားခဲ့ဖူးတယ်။

မိုးရေတွေတစက်စက်စိုရွှဲနေတဲ့ မြတ်ခင်းရိုင်းထဲကိုတိုးဝင်းရင်း ပုတ်တောင်းတစ်လုံးကိုရွတ်လို့၊ ဖျင်ကြမ်းပုဆိုးကြီးကို ပုခုံးမှာတွဲလောင်းကျလို့၊ ဝါးတံချူလေးကိုမီးဖိုချောင်ထောင့်မှာ ထောင်ထားခဲ့တာကြာပြီ။ အခုတော့လက်ဆိပ်တက်လို့ အကြောမျဉ်တွေတောင်ထောင်ထနေပြီ။ လည်ရှည်ရာဘာဖိနပ်ကြီးချောင်ချိချိ ဂေါက်ဂတ်နဲ့၊ တောင်တန်းတွေပေါ်ကိုတက်လာနေပြီ၊ တန့်ကြည်တောင်တန်းအစွယ်တွေပေါ်ကို လှမ်းလာနေပြီ။ လယ်သူမကြီးငယ်အသွယ်သွယ်တွေ။ သြဇာသီးခူးကြရအောင်တက်လာနေပြီ။

တစ်ခဏသာထွက်ပေါ်လာတဲ့နေရောင်စူးစူးအောက်မှာ မိုးရေစက်ကလေးတွဲလောင်း၊ ဟောလိဒ်ဝုဗိုလ်မလေးလည်တိုင်က စိန်ပွင့်လေးလို ယိမ်းနွဲနေပုံက။ သြဇာသီးတစ်လုံးမှာတွယ်ငြိနေတာ။ သီးကင်းဘဝကနေမကြွေလွင့်ခဲ့တဲ့သူရဲကောင်းတွေလေ။ မျက်ဆံပြူးပြီ။ မျက်ကွင်းကျယ်ပြီ။ အစွမ်းကုန်စိမ်းဖျော့ဖျော့ကနေ ဆင်စွယ်ရောင်နိုနှစ်ရောင်ကိုလုလို့။ ဆူဖြိုးလှတဲ့ငါးကြီးရဲ့ အကြေးခွံတွေလို အထပ်ထပ်လို့။ ချိုမြိန်မွေးမြနူးညံလှတဲ့ အတွင်းသားဖြူဖြူ။ မဟူရာရောင်အစေ့အဆံတွေနဲ့ ပြည်ဒေသထွက်သြဇာသီးတွေ။ သီးလို့ကောင်းနေပြီ။ ထွက်ပေါ်လို့လာနေပြီ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာဒီလို အသီးမျိုးရှိကြောင်း၊ ဂျပန်မှာချယ်ရီပန်းတွေအတွက် မော်ကြွားသလို၊ မော်ကြွားလိုက်ချင်ရဲ့။ ပြည်ဒေသထွက်သြဇာသီးတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာနာမည်ကြီးပေါ့။

ပြည်မြို့၊ တစ်ချိန်က နှစ်ထပ်သင်္ဘောကြီးတွေဝင်ထွက်သွားလာစုန်ခဲ့၊ ဆန်ခဲ့။ အညာကုန်တွေပေါခဲ့။ ဧရာဝတီမြစ်ဟာ လှပညှင်သာစွာစီးရင်း စတုတ္ထမြစ်ကျဉ်းတို့လည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ။ သြဇာသီးများချိုမြိန်ခဲ့ရာ။ အဝါရောင်သုံးဘီးကားတွေ ဆူညံသံပေးရင်း ကာဗွန်ဒိုဒ်အောက်ဆိုဒ်တို့ မှုတ်ထုတ်ရာ။ ခွာသံပြင်းပြင်းနဲ့ မြင်းလှည်းတွေ ဆေးရုံလမ်းတစ်လျှောက် ဈေးကြီးကိုကုန်စိမ်းတွေပို့ခဲ့ရာ။ ဂျုံးဂျုံးကျနေတဲ့ မီးရထားအိုကြီးကို မိုးရေထဲစောင့်ရင်း ငိုက်မြည်းခဲ့ကြရာ။ အဲလိုနဲ့ အဲဒီအရာတွေကိုခံစားကြရင်း ဖော်ကြူးသီကုန်းဖို့အတွက် အနုပညာတို့ မွေးဖွားခဲ့ဖူးတယ်။

ကဗျာဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ အဆိုတော်၊ ပန်းချီဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ ဝတ္တုရေးသူတို့နဲ့ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွေမှာ စည်ကားခဲ့ဖူး၊ လမ်းဘေးဘုံဆိုင်တွေမှာ စောင့်မျှော်ခဲ့ကြဖူး။ မော်ဒန်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်နဲ့ ပင်မရေစီးကြောင်းထဲ ကဗျာဆရာမောင်ချောနွယ်ဟာ ပြည်မြို့မှာနေထိုင်ခဲ့တယ်၊ ပြည်မြို့မှာပဲ ကဗျာတွေရေးခဲ့တယ်။ အဲဒီအရပ်မှာ မောင်ချောနွယ်ဟာ ကဗျာနဲ့ ပြည်ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တယ်။

ပန်းတောင်းမြို့နယ်နဲ့၊ ပြည်မြို့နယ်ကို နယ်ခြားစည်းအဖြစ်ဧရာဝတီမြစ်က ပိုင်းခြားပေးထားခဲ့ပြီးဟိုတုန်းကတော့ မြို့တွေကိုဆက်သွယ်ဖို့ ဇာတ်လို့ခေါ်တဲ့တွဲသင်္ဘောကြီးတွေက ကားတွေနဲ့အခြား စက်တပ်ယာဉ်တွေကို တင်ဆောင်ကူးတို့လုပ်ပေးခဲ့၏။ ဆင်တဲဆိုတဲ့ဆိပ်ကမ်းမှာ ဆိုက်တယ်။ အဲဒီကမှရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းတို့ဆီဆက်လက်ထွက်ခွါ သွားကြတာပေါ့။

ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းခံတပ်သဖွယ် ရွာကလေးတွေ ညောင်ပင်သာ၊ ရွေဘုံသာ၊ မန်ကျည်းစု၊ ရွာသစ်၊ စစ်တဝင်းနဲ့ သစ်စိမ့်ပင် အခြားရွာကလေး တွေကနေ သြဇာသီးခြင်းတွေတင်ဆောင်လာတဲ့ မော်တော်ငယ်လေးတွေက မီးခိုးတလူလူနဲ့ မြစ်ပြင်ကိုဖြတ်လို့ ပြည်မြို့ဈေးကြီး၊ ညဈေးတန်းတစ်ဝိုက်မှာ ဖြန့်ခင်း၊ အော်ဟစ်၊ ဘူတာရုံကြီးရှေ့လမ်းတစ်ဘက်မှာ တာပေါ်လင်အမိုးကြီးအုပ်မိုးလို့ ချိုမြိန်စားကောင်းလှတဲ့ သြဇာသီးပုံကြီးကိုကြည့်ရင်း ပြည်ကိုလည်ခဲ့ရ။ အဲဒါပြီးရင်တော့ဝါးနှီးခြင်းတောင်းလေးတွေမှာ သတင်းစာစက္ကူလေးတွေခင်းပြီး၊ သတ္တာဗုံးထဲမှာလိုက်ပါရင်း မြန်မာပြည် အထက်အောက်စုန်ဆန်ကာ ကုန်စိမ်းကားကြီးတွေပေါ်၊ လော်ကယ်ရထားတွဲတွေပါ်၊ စီးနင်း ဒေသအသီးသီးကိုရောက်ရှိသွားကြရဲ့။

သြဇာသီးပေါ်ချိန်ဟာ မိုးနှောင်းကာလဖြစ်လို့ပွင့်လင်းလာမဲ့ဆောင်းဦးပေါက်နဲ့ ထွေးရောယှက်တင်ဖြစ်နေတဲ့ လရာသီပေါ့။ ခရီးသွားရာသီလည်းဖြစ်တယ်၊ တော်သလင်းလပြည့်တစ်ဝိုက်ကစတင်လို့ လှိုက်လှိုက်ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ သြဇာသီးတွေပေါ့။ အဲဒီရာသီမှာမြို့ကိုရောက်လာကြတဲ့သူတွေဟာ သြဇာသီးခြင်းတောင်းလေးတွေကို လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးဖို့၊ အိမ်မှာစားဖို့တခုတ်တရဝယ်သွားတတ်တာပေါ့။ လမ်းကြုံမှာလိုက်သူတွေကလည်း သြဇာသီးကိုပဲမှာကြတယ်။ ရန်ကုန်သူတွေဟာသြဇာသီးကိုသိပ်ကြိုက်ကြဆိုဘဲ။

လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်များစွာက သြဇာသီးတွေဟာအရမ်းထွက်အရမ်းသီးခဲ့ကြ။ အခုတော့သြဇာသီးလေးတွေ ကျန်းမာရေးသိပ်မကောင်းရှာဘူး၊ သူကို့ဂရုတစိုက်ဆေးဖော်ကျောဖက်လုပ်သူနည်းလာပြီ။ သြဇာသီးများရဲ့သက်တမ်းဟာ လေးနှစ်သားမှာစတင်သီးပွင့်ခဲ့ပြီး၊ ရှစ်နှစ်သားလူပျိုပေါက်စဟာ သီးအားကောင်းဆုံးအချိန်ပါပဲ။ ဆယ့်ငါးနှစ်သားလောက်မှာတော့သူတို့ရဲ့နောက်ဆုံးနေ့ရက်များပါပဲ။

အချို့ဒေသများမှာတော့ နှစ်ပေါင်းနှစ်ဆယ်ကျော်လောက်အထိ သီးကောင်းတုန်း နောက်ထပ်အသစ်တဖန်မွေးဖွားဖို့ မျိုးဆက်သစ်တွေစိမ်းလန်းလာကြ။ ဒီလိုနဲ့သြဇာသီးတွေ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့ကြတာ ရာစုနှစ်ဘယ်လောက်များလဲ ကမ္ဘာဦးအစကတည်းကပေါ်ထွန်းလာခဲ့သလား။ သြဇာသီးကနှစ်ရှည်သီးပင်ဖြစ်တဲ့အတွက် နှစ်တိုငွေဖြစ်မြန်တဲ့တောင်ယာတွေဘက်ကို လူတွေလှည့်နေကြပြီ။ သြဇာသီးတွေကတော့ သူ့အချိန်ရောက်တိုင်းလူကြိုက်များနေမြဲပါပဲ။

ကုန်စည်စီးဆင်းမှုမြန်ဆန်တဲ့ခေတ်မှာ သြဇာသီးတွေကတိုက်ရိုက်ဆိုသလို ဒိုင်တွေနဲ့ချိတ်ဆက်ပြီး သွားလိုတဲ့မြို့တွေကိုအရောက်သွားနိုင်ခဲ့ကြပြီ။ သြဇာခင်းတွေထိကားတွေနဲ့အရောက် လိုက်သိမ်းတယ်။ အဆင့်ဆင့်ကျော်ဖြတ်ပြီးအချိန်မကြာတော့ဘူး ပြည်ကိုသိပ်မလာကြတော့ဘူး။ ဘုရား၊ ဘူတာ၊ ညဈေးတို့မှာလည်း အနည်းငယ်သာလက်လီရောင်းချနေတာတွေ့ရတာပေါ့။ လက်ကားဒိုင်ကြီးတွေက စိုက်ခင်းတွေဆီတိုက်ရိုက်သွားကြတယ်။ ဒါပေမယ့်ဘာကြောင့်မှန်းမသိဘူး။ သြဇာသီးချိန်ဆိုပြည်မှာလွမ်းစရာ။

နောက်တစ်ခုရှိသေးတယ် သြဇာသီးကထွက်လာတဲ့အနက်ရောင်အစေ့တွေကို ကလေးဘဝက ဇယ်တောက်တန်းကစားခဲ့ကြသည်။ ဇယ်ခုတ်ကြတယ်။ မြေကြီးမှာကျင်းသေးသေးလေးတူးပြီး လက်ဝါးတစ်ဖက်နဲ့ကျင်းပေါက်ကိုပိတ်၊ ကျဲချပြီးပြန့်ကျဲသွားတဲ့အတိုင်း ကျင်းထဲကိုလက်မနဲ့ တောက်သွင်းရတာ။
သြဇာစေ့တွေဆိုတာ နို့ဆီဗူးတွေ၊ နို့မှုန်ဗူးကြီးတွေနဲ့အပြည့်သိမ်းသိမ်းထားရတာ လူကြီးတွေသြဇာသီး စားကြရင်လည်းအနားကနေ အစေ့ကောက်ဖို့စောင်နေရတာ။ အခုတော့ကလေးတွ ဇယ်မခုတ်ကြတော့ဘူး။ သြဇာသီးအစေ့လေးတွေထည့်ထားတဲ့ နို့မှုန့်သံဗူးခွံကြီးတွေမမြင်ရတော့ဘူး။ အဲဒီလိုလွမ်းစရာ။ ပြည်ကိုပြန်ချင်တဲ့စိတ်၊ ပြည်ကိုရောက်ချင်စိတ်က၊ အဝေးတစ်နေရာမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း၊ အလုပ်လုပ်နေရင်းနဲ့မှ တွေ့ကြုံခံစားနိုင်တဲ့ အိမ်လွမ်းနာကြီးပေါ့။

အခုချိန်မှာတော့ ပြည်မြို့မှာ အရင်လိုရိုးရှင်းလှပသာယာအေးချမ်းတဲ့ ဓလေ့တစ်ချို့မရှိတော့ပေမယ့် လှည်ပတ်စရာတွေများလာခဲ့တယ်။ ထူးဆန်းထွေလာတွေများလာခဲ့တယ်။ ဆိုပါစို့ ကမ္ဘာအမွေအနှစ်စာရင်းဝင် သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်းတို့၊ နောက်အနီးဝန်းကျင်မြို့၊ ကျေးရွာတွေဆီက ဘုရားစေတီပုထိုးတွေကို အချိန်မကုန်ပဲသွားလာလည်ပတ်နိုင်နေပြီ။ သူတို့ကလည်းခရီးသွားတွေအတွက်လာချင်စရာကောင်းအောင် စွဲဆောင်မှုအချို့ကိုလုပ်လာကြပြီ။ ဒေသထွက်တွေနဲ့စွဲဆောင်တာမျိုးပေါ့။ အဲဒီမှာကျွန်တော်လွမ်းရတဲ့ သြဇာသီးတွေလည်းဇာတ်လိုက်ကျော်တွေပေါ့။

သြဇာသီးခူးကြတဲ့တောသူမကြီးတွေဟာ နံနက်မလင်းခင်မှာပဲတောင်ယာတွေဆီကို လေးလံတဲ့သြဇာသီး တောင်းတွေနဲ့သွားခဲ့ကြပေမယ့် နေ့တစ်ဝက်စာသူတို့ရဲ့လုပ်အားခကတော့ မြန်မာငွေနှစ်ထောင်ကျပ် သာရခဲ့ ကြတယ်။ ချိုမြိန်လှတဲ့သြဇာသီးများကလည်း ခြံထွက်ဈေးကတစ်ရာအောက်ပါပဲ။ မမျှတတဲ့လုပ်အားခ၊ ငွေရင်း စိုက်ထုတ်နိုင်သူကုန်သယ်တွေသာ နောက်ဆုံးမြတ်စွန်းသွားတယ်ဆိုတာ တောသူမကြီးတွေသိခဲ့တာပေါ့။ ဒါပေမယ့်သူတို့ကသြဇာခြံတွေကိုချစ်သူတွေ။ သြဇာသီးချိန်ဆိုပျော်နေသူတွေ။ သြဇာတွေလှိုင်ချိန်ဆို တောင်ယာတဝိုက် သီချင်းသံတွေမြိုင်နေတတ်တာပေါ့။

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ပါစေ သြဇာသီးတွေရင့်မှည့်ချိန်မှာတော့ ပြည်ကိုရောက်အောင်သွားမယ်။ ဧရာဝတီအနောက်ဘက်ကမ်းက တောင်ယာတဲတွေဆီသွားမယ်။ သြဇာသီးတွေတောင်းစားရင်း သူတို့နဲ့စကားစမြည်ပြောရင်း တစ်နှစ်စာအလွမ်းကိုဖြေဖျောက်မယ်။ သြဇာသီးတွေလှိုင်လိူင်သီးပါစေ။ တောသူမကြီးတွေကျန်းမာရေးကောင်းပါစေ။ ပျော်ရွှင်ကြပါစေ။

မြေလတ်အသံ၊ ဧပြီ ၁၃၊ ၂၀၂၂။

“သူငယ်ချင်းတွေရှိတယ် ကျောင်းတွေတက်ရတယ်။ ရွာမှာပိုအဆင်ပြေတယ်။ အခုတော့ရွာပြန်မရတော့ဘူး စစ်ကောင်စီစစ်သားတွေကြောင့် အိမ်တွေအကုန်ပျက်စီးကုန်ပြီ” လို့ စစ်ရှောင်စခန်းထဲက ၁၀ နှစ်အရွယ် ကယန်းမိန်းကလေးငယ်က ဆိုလိုက်သည်။

တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံမဟုတ်ဘဲ ကြုံရာအနီရောင်အင်္ကျီလက်စက စတော်ကင်ဘောင်းဘီကို ဝတ်ဆင်ထားသည့် ဖြူဖျော့ဖျော့ ကယန်းမိန်းကလေးငယ်၏ မျက်နှာနှင့်ခြေထောက်တို့တွင် နေလောင်ဒဏ်ကြောင့် နွမ်းခြောက်လို့နေသည်။ မှေးဖျားတွင် နှာခေါင်းစည်း(Mask) ကိုတပ်ဆင်ထားပြီး ဆံပင်တို့ကမသေသပ်ဖြင့် စစ်ရှောင်စခန်းဝါးခြမ်းခင်း အစွန်တွင်ထိုင်ရင်း ဖြစ်ချင်သည်များကို မဝံ့မရဲပြောပြနေသည်။

ကာထားသည့်တာလပတ်ရောင်ကြောင့်လား အမိုးတာလပတ်ရောင်ကြောင့်လား ရှက်စိတ်ကြောင့်လားမသိ။ မိန်းကလေးငယ်၏ မျက်နှာမှာ တချက်ချက်တွင် ပန်းရောင်သန်းလို့ သွားပြန်တော့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းပိုင်းကစတင်ကာ ရှမ်း-ကယား နယ်စပ်နှင့် မြို့နယ်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် ဒေသကာကွယ်ရေး လက်နက်ကိုင် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က သာလွန်အင်အားအများအပြားဖြင့် လက်နက်ကြီးများ လေယာဉ်များဖြင့်ပါ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်မှုများ ကျေးရွာများကို မီးရှို့မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ယင်းမြို့နယ်များမှာ မိုးဗြဲ၊ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်များဖြစ်ကြပြီ တိုင်းရင်းသား ၂ သိန်းခန့် စစ်ဘေးရှောင်အဖြစ် ဘေးလွတ်မည်ထင်သည့်နေရာများကို ပြန့်နှံ့ရှောင်တိမ်းခဲ့ကြပြီး ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ထဲသို့ အများဆုံးရောက်ရှိသွားခဲ့ကြတယ်လို့ စစ်ဘေးရှောင်ကူညီနေသူများက ဆိုကြသည်။

ထိုအထဲတွင် လူမမည်ကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများမှာ အများဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်လွယ်အုပ်စုများလည်း ဖြစ်နေပြန်သည်။ ကယန်းမိန်းကလေးငယ် ရောက်ရှိသွားသည့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်ထဲက စစ်ရှောင်စခန်းမှာပင် ကလေးငယ် ရာချီရောက်ရှိနေကြသည်။

စစ်ရှောင်စခန်းကိုရောက်ရှိပြီး ရက်သတ္တပတ် ၂ ပတ်အကြာမှာတာ့ ကယန်းမိန်းကလေးငယ်မှာ သူငယ်ချင်း တယောက်နှစ်ယောက်ရလာခဲ့သည်။ သို့သော် သူမပျော်နိုင်သေး။

“ရွာမှာနေဆိုပိုပျော်တယ် သူငယ်ချင်းတွေသွားလည်လို့ရတယ်။ ကျောင်းတွေတက်တယ် တဝမ်းခွဲနဲ့ဆော့တယ် ဒီမှာတော့ သူပါမလာတော့ ဘာမှမပျော်ဘူး စိတ်မချမ်းသာဘူး” လို့ ကယန်းမိန်းကလေးငယ်က တကယ်သူဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲပြောပြန်သည်။

နှစ်ကြာနေသည့် စစ်ရှောင်စခန်းများတွင် အချိန်ပိုင်းအဖြစ် ဆရာဖြင့် စာသင်ပေးသော်လည်း သိပ်မကြာသေးသည့် စစ်ရှောင်စခန်းများအတွက် စာသင်ကြားပေးခြင်းအစီစဉ်မှာရှိမနေသေးပေ။ ကယန်းမိန်းကလေးငယ်ကတော့ စာသင်ကြားရန် စာအုပ်များနှင့် ဆရာမကို လိုချင်နေသည်။

လက်တွေ့တွင်တော့ စစ်ရှောင်စခန်းအချို့မှာ နှစ်ရှည်လာများကြာလာခြင်း လပိုင်းအတွင်း တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်တိုင်းရင်းသားများအလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာနေခြင်းတို့ကြောင့် ဝေငှပေးရန် ဆန်နှင့်ဆီပင် အခက်ခဲဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။

“နောက်အခါကတော့ ဘယ်လိုနဲ့ပြန်ရမလဲ သမီးတို့လည်းကျောင်းတက်ချိန် ဆရာမလည်းမရှိဘူး။ သမီးတို့ ဒီလိုပဲနေရတယ်။ စာအုပ်တွေလည်းလိုချင်တယ်။” ဖြစ်ချင်တာကိုပြောပြနေသော်လည်း သူမမျှော်လင့်ချက်များက ပျောက်ဆုံးခဲ့ပြီဆိုတာကို သိနေပြီးဖြစ်သည်။

တိုက်ပွဲများကြား လူချည်းပြေးခဲ့ရသူများအတွက် အဝတ်အထည်များက လိုအပ်နေသည့်အပြင် လုံလောက်ခြင်းမရှိသည့်အတွက် စောင်များကို မျှခြုံခဲ့ကြရသည်။

ခြင်များကိုက်ခြင်းနှင့် သောက်သုံးရေပြဿနာ များလည်းရှိနေသည့် ဖျားနာမှုများဖြစ်နေပြီး ဆရာဝန်နှင့်ဆရာမများကိုလည်း မျှော်လင့်နေပြန်သည်။

“အေးတယ် ‌စောင်မလုံလောက်ဘူး မိသားစုများတော့ ခြင်ထောင်လည်းလိုတယ် ခြင်ကလာကိုက်တယ်။ အဲလိုဆိုရောဂါဖြစ်တတ်တယ်။ ခဏခဏဖျားတယ်ဆို ဆရာဝန်တွေ ဆရာမတွေကို လာကြည့်စေချင်တယ်။ ရေချိုး၊ အပေါ့၊ အလေး သွားရတာ အဆင်မပြေဘူး” လို့ စခန်းတွင်းလိုအပ်နေသည်များကို စီကာပတ်ကုံး ပြောပြပြန်သည်။

ကယန်းစစ်ရှောင်စခန်းရောက်ရှိပြီးနောက် မိန်းကလေးငယ်၏ တဝမ်းခွဲနှင့် အဒေါ်ဖြစ်သူ သားမှာလည်း လက်နက်ကြီးထိမှန် ဆုံးပါးသွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုသည်။ အဒေါ်ဖြစ်သူသားမှာ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရင်း ကျဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အထက်ပါ သတင်းစကားကြောင့် သူမစိတ်မကောင်းဖြစ်ခဲ့ရပေမယ့် တတ်နိုခြင်းမရှိခဲ့သည့်အတွက် သူစိတ်ဖြေနေခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲများဘယ်တော့ချုပ်ငြိမ်းမည်ကို မသိသော်လည်း တော်လှန်ရေးဆိုတာကို အမြန်ပြီးမြောက်စေချင် နေသည်။

“တော်လှန်ရေးမြန်မြန်အောင်မြင်ပါစေ အကိုတွေ၊ အမတွေ သူငယ်ချင်းတွေ ဆရာမတွေလွမ်းတယ်။ “ထိုစကားကိုပြောပြီးချိန်မှာတော့ သူမခဏတွေသွားသည်။ အနားရှိ သူထက်ငယ်သော ကလေးငယ်လေးတယောက်ကို သူမအနားကို တိုးကပ်နေတော့သည်။

ပြည်နယ်တိုက်ပွဲများအပြင် တိုင်းဒေသကြီးအချို့မှ တိုက်ပွဲများကြောင့်လည်း စစ်ရှောင်များမှာ နေ့စဉ်လို တိုးလာနေသည်။ နှစ်ရှည်လများ စစ်ရှောင်နေရသူများမှာလည်း နေရပ်ပြန်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ထိုအထဲတွင် ထိခိုက်လွယ်အုပ်စုဖြစ်သည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးသူငယ်များမှာ အများဆုံးဖြစ်နေပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု စားနပ်ရိက္ခာမ လုံလောက်မှုနှင့် လုံခြုံမှုတို့မှာလည်း အားနည်းနေဆဲပင်။

လက်နက်ကြီးကျကွဲသံ၊ လေယာဉ်ပျံဗုံးကျဲသံများက ကလေးငယ်များ၏ စာအံ့နေသံများကို ဖုံးလွှမ်းသွားပြီဖြစ်သည်။ ပိုလို့အာရုံထားနေရသည့် အသက်အန္တရာယ်မလုံခြုံမှု၊ စားရေရိက္ခာနှင့် ကျန်းမာရေးတို့ကြောင့် ကလေးငယ်များ၏ ပညာသင်ကြားခွင့်များ ဆုံးရှုံးနေရသည်။
အိမ်လွမ်းစိတ်သည့် ကလေးငယ်များကို စိတ်ဝေဒနာတရပ်အဖြစ် စွဲသွားနိုင်သည့်အခြေနေနှင့် ယုံကြည်ချက်၊ မျှော်လင့်ချက် ဝေဝါးနေသည့်အဖြစ်ကို ကယန်းမိန်းကလေးငယ်က မီးမောင်းထိုးပြလိုက်သည်။