မန္တလေး၊ ဧပြီ ၁၃၊ ၂၀၂၅။

မန္တလေးတိုင်း၊ ဝမ်းတွင်းမြို့ရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၉ မိုင်ကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့၊ မြောက်ပြင်ဘက်က သုံးထပ်ခွဲတိုက် ပြိုကျပျက်စီးသွားခဲ့တယ်လို့ မြို့ခံတွေဆီကနေ သိရပါတယ်။

ဧပြီ ၁၃ ရက် ဒီမနက် ၈ နာရီ ၅၄ မိနစ်မှာ မန္တလေးတိုင်း၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်အနီးကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒဿမ ၅ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ် ၊ ၈ လမ်း ၈၇ × ၈၈ ကြားရှိ မြောက်ပြင်ဘက်က သုံးထပ်ခွဲတိုက် ၁ လုံး ပြိုကျပျက်စီးခဲ့တာပါ။

“အိမ်ရှင်တွေကတော့ ထိုင်းမှာမို့ လူအထိအခိုက် မရှိဘူးဗျ၊ အိမ်ကတော့ ရစရာမရှိအောင် ဝုန်းခနဲ ပြိုကျသွားတာ ကျနော့်မျက်စိရှေ့တင်၊ အဲ့အိမ်က ငလျင်ကြီးလှုပ်ပြီးကတည်းက အောက်ဆုံးအထပ်က ကားထွက်နေတာ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောက ပစ္စည်းတွေတော့ အကုန်လုံးဆုံးရှုံးသွားမှာ။”လို့ မြောက်ပြင်မှာနေထိုင်တဲ့ အမျိုးသားတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီပြိုကျပျက်စီးသွားခဲ့တဲ့ အဆောက်အဦဟာ မတ် ၂၈ ရက်က လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်ကြောင့် အုတ်နံရံတွေ အက်ကွဲပျက်စီးထားတဲ့အိမ်ဖြစ်ပြီး ဧပြီ ၁၃ ရက်မှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

မန္တလေးမြို့၊ မြောက်ပြင် ၈ လမ်းဘက်က နေအိမ်တွေဟာ ဆောက်လုပ်ထားတာ လပိုင်းလောက်သာ ရှိပြီး ပြိုကျပျက်စီးသွားခဲ့တဲ့ အဆောက်အအုံတိုင်းဟာလည်း နှစ်ထပ်ခွဲ၊ သုံးထပ်ခွဲ တိုက်အသစ်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

ဒီမနက်လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးမြို့ခံတွေဟာ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြီး ထပ်လာမှာကို စိုးရိမ်နေကြပြီး အဆောက်အအုံတွေရဲ့ အပြင်ဘက်မှာပဲ ယာယီနေထိုင်နေကြရတယ်လို့ မြို့ခံတွေက ပြောပါတယ်။

မိုးဇလထုတ်ပြန်ချက်အရ မတ် ၂၈ ရက်က လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်ကြီးနောက်ပိုင်းမှာ နောက်ဆက်တွဲငလျင် ၁၂၈ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ အထက်ရှိတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်ငယ် စုစုပေါင်း ၆ ကြိမ်လှုပ်ခတ်ပေမယ့် ဧပြီ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ငလျင်က အင်အားအပြင်းဆုံးလို့ ဆိုပါတယ်။

သတင်း – ခေတ်သဒ္ဒါ၊ စာတည်း – လင်း

မန္တလေး၊ ဧပြီ ၁၁၊ ၂၀၂၅ ။

မန္တလေးမြို့မှာ ဘိလပ်မြေ ၁ အိတ်စျေး ၄၀,၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်အထိ ဆက်ရှိနေပြီး ပစ္စည်းပြတ်လပ်ကာ ဝယ်ယူမရဖြစ်နေတယ်လို့ အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်တွေထံက သိရပါတယ်။

ငလျင်မလှုပ်ခတ်မီက မန္တလေးမြို့မှာဘိလပ်မြေအမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ၁ အိတ်ကို ကျပ် ၁၅,၀၀၀ မှ ၂၀,၀၀၀ ကြားရှိခဲ့ရာက ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် ဧပြီလပထမအပတ်အတွင်း ကျပ် ၄၀,၀၀၀ ကျော်အထိမြင့်တက်ခဲ့ရာကနေ လက်ရှိမှာ ၄၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ပေါက်စျေးဆက်လက်ရှိနေတာပါ။

“ ငလျင်မဖြစ်ခင် နောက်ဆုံးဝယ်တာက ၁၅,၅၀၀ နဲ့ဝယ်ရတာ ၊ အခုက ၃၅,၀၀၀ တွေ ၄၀,၀၀၀ တွေဖြစ်ကုန်ပြီ။ ကျနော်တို့တောင် ပြန်ဝယ်သုံးနေရတာ ဂိုထောင်ဘေးကနံရံတွေပြိုလို့ ၃၈,၀၀၀ နဲ့ ဝယ်သုံးနေရတယ်။” လို့ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်ရှိ အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်ဖွင့်လှစ်ထားသူတဦးက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိ ဘိလပ်မြေ ၁ အိတ် ကျပ် ၄၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ပေါက်ဈေးဆက်ရှိနေပေမယ့်လည်း အဆိုပါစျေးနှုန်းနဲ့ပင် ပစ္စည်းဝယ်ယူမရဖြစ်နေကာ ပြတ်လပ်နေဆဲဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်က ကုန်မာဆိုင်ပိုင်ရှင်တဦးက ” ကျနော်တို့လည်း ပြင်ချင်တာပဲ အိမ်တွေထိတာ။ ဝယ်လို့မရသေးဘူး ဘိလပ်မြေက။ မေးတဲ့ဆိုင်တိုင်းပစ္စည်းပြတ်နေတယ်ပဲ ပြောတယ်။ ဘိလပ်မြေရမှ ဝယ်လို့ရမှ ပြင်လို့ရမှာ။ ဒီလိုပဲ အနည်းနဲ့အများ ပျက်စီးကြတာပါပဲ။” လို့ ဆိုပါတယ်။

ပြည်တွင်းဘိလပ်မြေထုတ်လုပ်တဲ့ စက်ရုံတချို့ရပ်နားထားရတာ၊ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် လမ်းပိုင်းပျက်စီးမှုတွေဖြစ်ပေါ်ခဲ့လို့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲတာနဲ့ ရက်ရှည်ရုံးပိတ်ရက်တွေရှိနေတာကြောင့် စျေးကွက်အတွင်း ပစ္စည်းပြတ်လပ်မှုဖြစ်နေတာဖြစ်နိုင်ကြောင်း ကုန်မာဆိုင်အသိုင်းအဝိုင်းက ခန့်မှန်းပါတယ်။

” ဘိလပ်မြေတွေက ဝယ်မရဘူး။ ကျမတို့က အယ်ဖာဘိလပ်မြေတမျိုးပဲရောင်းတာ။ အယ်ဖာစက်ရုံကလည်း ရက်အကန့်အသတ်မရှိပိတ်ထားတာဆိုတော့ ရောင်းစရာကိုမရှိဘူး။ ငလျင်ဖြစ်ပြီးမှ မရတာမျိုး။ တမြို့လုံးနီးပါး မရတာ။”လို့ ပြည်ပြီးတံခွန်မြို့နယ်ရှိ နောက်ထပ် အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်ပိုင်ရှင်တဦးက ပြောပါတယ်။

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ-NUG လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနဲ့ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကောက်ယူထားတဲ့အချက် အလက်တွေအရ မတ် ၂၈ ရက်မှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ အင်အားပြင်းငလျင်ကြီးကြောင့် မန္တလေးတိုင်းမှာ လူနေအိမ်၊ အခြေခံအဆောက်အဦနဲ့ ဘာသာရေးအဆောက်အဦ စုစုပေါင်း ၂၂,၀၀၀ ကျော် ပျက်စီးမှုရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

မန္တလေးမှာ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားတဲ့ နေအိမ်အဆောက်အဦတွေကို ဖြိုချရှင်းလင်းမှုတွေလုပ်ဆောင်ပြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖိုနဲ့ ထိခိုက်မှုအနည်းငယ်သာရှိပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်မယ့် အဆောက်အဦတွေအတွက် ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းလိုအပ်ချက်တွေ မြင့်မားနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စာတည်း – ဟိန်းစံ

မန္တလေး၊ ဧပြီ ၁၁၊ ၂၀၂၅။

မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ အနောက်မြို့ပတ်ကမ်းနားလမ်း၊ ဧရာထွန်းတိုက်တန်းအနီး ယာယီတဲထိုးနေထိုင်နေရတဲ့ ငလျင်ဘေးသင့်မြို့ခံတွေ သုံးရေမရရှိတာကြောင့် အခက်တွေ့နေရတယ်လို့ နေထိုင်သူတွေထံက သိရပါတယ်။

ငလျင်ဘေးကြောင် ဧရာထွန်တိုက်တန်းနေထိုင်သူ အိမ်ထောင်စု ၅၂၀၊ လူဦးရေ ၂,၀၀၀ ကျော်ဟာ တိုက်တန်းအနီးတာရိုးတလျောက်မှာ ယာယီတဲတွေနဲ့ နေထိုင်နေကြရပြီး ၎င်းတို့အတွက် ဆောက်လုပ်ပေးထားတဲ့အိမ်သာတွေမှာ သုံးရေမရတာကြောင့် သန့်ရှင်းမှုမရှိဘဲ အပေါ့၊ အလေးသွားဖို့ အခက်တွေ့နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

” အိမ်သာတက်ချင်ရင် ကိုယ့်ဘာသာ ရေပုံးနဲ့ ရေထည့်သွားရတာ၊ ဒီအချိန်က သောက်ရေတောင်လာလှူကြလို့ သောက်နေရတာ၊ ဒီ **ဆေးဖို့အတွက်ရေကဘယ်ကရမှာလဲ၊ ဖြစ်သလိုတက်သွားကြတဲ့သူတွေကြောင့် တော်တော်ညစ်ပတ်တယ်။ တချို့ကျလည်း ရေသန့်လေးတွေကို ပုံထဲလောင်းထည့်သွားကြတာ၊ အိမ်သာထဲ ရေဖြည့်ဖို့ ရေပိုက်ရော ရေရောက မရှိဘူး။” လို့ ယာယီတဲမှာနေထိုင်တဲ့ ငလျင်ဘေးသင့် ကလေးမိခင်တဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ချိုးရေအတွက် နီးစပ်ရာနေအိမ်တွေထံ အကူအညီတောင်းခံကာ သုံးစွဲနေရပြီး နေအိမ်တချို့ကိုတော့ ရေတခါချိုး ၂,၀၀၀ ကျပ်နှုန်း ပေးဆောင်အသုံးပြုရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဧရာထွန်းတိုက်တန်း အဆောင် ၁၃ ဆောင်အနက် အဆောင် ၁၂ ဆောင် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ပြီး စစ်ဆေးချက်တွေအရ ဆက်လက်နေထိုင်ဖို့မသင့်လို့ ဖြိုချခံရမယ့် အဆောက်အဦစာရင်းမှာပါဝင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိမ်သာတွေမဆောက်ပေးမီက တိုက်တန်းအနီးက ငလျင်ထိခိုက်မှုမရှိတဲ့ နေအိမ်တွေထံ အကူညီတောင်းကာ အပေါ့အလေးစွန့်ကြရကာ ဧပြီ ၂ ရက် အိမ်သာတွေဆောက်လုပ်ပြီးချိန် မှာလည်း သုံးရေမရရှိတာကြောင့် အခက်အခဲကြုံနေရဆဲဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ယာယီတဲတွေနဲ့နေထိုင်ရပြီး သောက်ရေနဲ့အစားအစာအတွက်လည်း နေ့စဉ်လာရောက် လှူဒါန်းသူတွေရှိနေတာကြောင့် အဆင်ပြေမှုရှိပေမယ့် သုံးရေအတွက် အခက်အခဲဖြစ်နေတာလို့ ငလျင်ဘေးသင့်သူတွေက ပြောဆိုကြပါတယ်။

မတ် ၂၈ ရက်က စစ်ကိုင်းမြို့အနီးကိုဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ အင်အားပြင်းငလျင်ကြီးကြောင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနဲ့ နေပြည်တော်ဒေသတွေမှာ ငလျင်ဒဏ်အပြင်းအထန်ခံစားခဲ့ရပြီး ကုလသမဂ္ဂလူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာညှိနှိုင်းရေးရုံး(UNOCHA)ရဲ့ ဧပြီ ၇ ရက် စာရင်းတွေအရ နိုင်ငံတဝန်းသေဆုံးသူ ၃,၅၀၀ ကျော်၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅,၀၀၀ ကျော်၊ ပျောက်ဆုံးသူ ၂၀၀ ကျော် ရှိနေကာ ငလျင်ဘေးသင့်လူဦးရေ ၉.၁ သန်းကျော်ရှိခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ပုံစာ – ဧရာထွန်းတိုက်တန်းမှ ငလျင်ဘေးသင့်သူများ၏ ယာယီတဲနှင့် အိမ်သာများကို တွေ့ရစဉ်။

သတင်း – ခေတ်သဒ္ဒါ ၊ စာတည်း – ဟိန်းစံ