ပုလဲ

■ နေအိမ် ၅၀၀ ထက်မနည်း ပျက်စီးပြီး ဒေသခံ ၃ ဦးလည်း အသတ်ခံထားရ

မြေလတ်အသံ၊ ဧပြီ ၂၂၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်နဲ့ ပုလဲမြို့နယ်ထဲကကျေရွာတွေကို စစ်ကော်မရှင်တပ်ကအင်အားသုံး စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့နေတာကြောင့် ဒေသခံသောင်းနဲ့ချီ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

အင်အား ၆၀၀ ဝန်းကျင်ပါတဲ့ စစ်ကော်မရှင် စစ်ကြောင်းဟာ မတ်လ ပထမပတ်ကနေ ဧပြီ ၂၂ ရက်အတွင်း ယင်းမာပင်မြို့နယ်ထဲက ရွာ ၆ ရွာ ကို စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

“မီးရှို့ခံရတဲ့ ရွာတွေလည်းမနည်းဘူး၊ လယ်ငေါက်တို့ တမာပင်ခွတို့ဆို ရွာကြီးတွေပဲ၊ လည်ငေါက်ဆို ရွာလုံးကျွတ် နီးနီးပဲ၊ အရင်တခါကလည်း ရှို့ခံထားရတာ၊ စစ်ရှောင်ရတဲ့ ရွာကလည်း ၃၀ ကျော်လောက် ရှိမှာ၊ ၂ မြို့နယ်စလုံး ရှောင်နေရတာပဲ။” လို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ဧပြီ ၁၂ ရက်၊ ၁၅ ရက်၊ ၁၆ ရက်နဲ့ ၁၉ ရက်တွေမှာ ယင်းမာပင်မြို့နယ်ထဲက လည်ငေါက်၊ တမာပင်ခွ၊ အေးကုန်း၊ ငါးမောင်း၊ ဗြဟ္မဒက်နဲ့ လက်တောင်းငယ် ရွာတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့တာကြောင့် စုစုပေါင်းအိမ်ခြေ ၅၀၀ ထက်မနည်း ပျက်စီးနိုင်တယ်လို့လည်း အထက်ပါဒေသခံက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ပုလဲမြို့နယ်၊ အလယ်ဘုံ၊ ချောင်းကန်နဲ့ ရိုးရွာက သက်လတ်ပိုင်း အမျိုးသား ၃ ဦးကိုလည်း ဧပြီ ၁၀ ရက်မှာ အဆိုပါစစ်ကြောင်းက သတ်ဖြတ်ခုတ်ထစ်ပြီး ချောင်းကန်ရွာမှာ ထားခဲ့သေးတယ်လို့ ပုလဲမြို့နယ်ဒေသခံတွေဆီ သိရပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်ကြောင်းဟာ ဧပြီ ၁၂ ရက်မှာ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ လည်ငေါက်ရွာအနီးကာကွယ်ရေးတပ်တွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့ ပြီး စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တချို့သေဆုံးခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

“(ဧပြီ ၂၀) ဒီနေ့မှ ရွာနားကပ်ရင်း ရွာအနောက်ဖက်က ၂ လောင်းတွေ့ခဲ့တာ၊ ရေမြောင်းတွေထဲဆိုတော့ ပိန်းရွက်တွေနဲ့ ရှုပ်နေတာ၊ အဲဒီထဲ ပစ်ထားခဲ့တာ၊ ထပ်ရှိဦးမယ်ထင်တယ်၊ အလောင်းတွေတောင် ပြန်သယ်မသွားကြဘူး။” လို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့နေ့စဥ်အတွင်းမှာလည်း အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် – နမခကနေ ပါရာမော်တာ၊ ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ၊ တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်တွေနဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဆိုပါစစ်ကြောင်းကြောင့် ပုလဲမြို့နယ်က ရင်ပေါင်တိုင်၊ ပုထိုးသာအပါ အနီးဝန်းကျင်ရွာတွေနဲ့ ယင်းမာပင်မြို့နယ်က တမာပင်ခွ၊ လည်ငေါက်၊ သရက်ကန်၊ ငါးမောင်း၊ အေးကုန်း၊ လက်တောင်းငယ်၊ ဇီးတောတောင်ရွာ၊ ဇီးတောမြောက်ရွာ၊ ဗြဟ္မဒက်၊ ဆင်တဲ၊ ဆင်စွယ်၊ ဝါးရုံ စတဲ့ရွာတွေအပါ ကျေးရွာပေါင်း ၃၀ ကျော်က ဒေသခံ ၂ သောင်းထက်မနည်း စစ်ဘေးရှောင်နေရတယ်လို့ ဒေသခံ တွေဆီက သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာ အဆိုပါအင်အား ၆၀၀ ဝန်းကျင်ပါစစ်ကြောင်းထဲက တချို့ကတော့ ဧပြီ ၂၁ ရက်မနေ့ကည ၇ နာရီမှာ ပုလဲမြို့နယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ရွာကနေ ယင်းမာပင်မြို့ထဲကို စစ်ယာဥ်တန်းနဲ့ပြန်ခွဲထွက်သွားတယ်လို့ သိရပြီး ကျန်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကတော့ ရင်ပေါင်တိုင်ရွာနဲ့ ဆင်စွယ်ရွာမှာပဲ ရှိနေသေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

မြေလတ်အသံ၊ မတ် ၃၁၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်မြောက်ခြမ်းက စစ်ဘေးရှောင်တွေ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ဆေးဝါးခက်ခဲနေတယ်လို့ ပုလဲမြို့နယ်လူမှုရေးရာဌာန (DoSA) မှ မအိသူသူမောင် ဆီက သိရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းကစလို့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ရဲ့စစ်ကြောင်းထိုးမှု၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှု၊ ကုန်စျေးနှုန်းမြင့်တက်မှုတွေအပြင် စစ်ရှောင်ဦးရေလည်းများလာတာကြောင့် စားနပ်ရိက္ခာ အခက်အခဲရှိနေပြီး ကူညီထောက်ပံ့ပေးမှုတွေရှိပေမယ့် လုံလောက်တဲ့အခြေအနေမှာမရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

“ခုကျန်နေတာက ဘယ်နေရာလေးတွေကျန်နေတာလဲဆိုတော့ (ပုလဲ)မြောက်ဘက်ခြမ်းကဟာလေးတွေ နည်းနည်းလေးကျန်နေတာပေါ့။ အဓိကတော့ စားနပ်ရိက္ခာပဲ။ တချို့ကကျတော့ ငွေရှိတောင်မှဝယ်မရတဲ့ဟာတွေလည်း ကြားရတယ်ပေါ့နော်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အခြေအနေမငြိမ်တဲ့အတွက်ကြောင့် တချို့စျေးဆိုင်တွေကလည်း အဲ့ဒီမြောက်ဘက်မှာ မဖွင့်တာတွေလည်းရှိတယ်ပြောတယ်။ စစ်ကြောင်းကလည်း အဲ့ဒီနားလေးတင် ၂ ခုလှုပ်နေတာကို။” လို့ ပုလဲမြို့နယ်လူမှုရေးရာဌာန (DoSA) မှ မအိသူသူမောင် က ပြောပါတယ်။

စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေတဖြည်းဖြည်းများလာပြီး နေရာအတည်တကျမရှိဘဲ ပျံ့နှံ့လာနေတာကြောင့် စစ်ရှောင်အားလုံးကို စားနပ်ရိက္ခာလုံလောက်အောင်ထောက်ပံ့မပေးနိုင်ဘဲ စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့်လည်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေပေးရာမှာ အတည်တကျ မပေးနိုင်တဲ့အခြေအနေရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“အရင်မြေပြင်မှာ စစ်ရှောင်ဆိုရင် ကမ့်ပ်လေးတွေ ၂ ကမ့်ပ် ၃ ကမ့်ပ်လောက်ပဲရှိကြတာလေ၊ ခုကျတော့ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာက စစ်ရှောင်ကများများလာတာပဲရှိတာပေါ့၊ နည်းသွားတယ်ဆိုတာ မရှိဘူးလေ၊ အဲ့ဒီလိုဆိုတော့ကျ လှူရတဲ့သူတွေလည်း နှံ့အောင်မရောက်တော့တာပေါ့၊ အဲ့လိုပဲ NUG အစိုးရအနေနဲ့လည်းပေးတော့ပေးနေတယ်ပေါ့၊ ကျန်းမာရေးဆိုရင်လည်း ဝန်ဆောင်မှုတွေပေါ့နော်၊ ဒါ့မယ့် အရင်လိုအတည်အကျမရှိတော့ဘူးပေါ့၊ သူတို့(စစ်ကော်မရှင်)တွေက အမြဲတမ်းသတင်းကရသလို လေယာဥ်နဲ့ လုပ်နေတာဆိုတော့ ရွေ့လျားအနေနဲ့ သွားနေရတာပေါ့၊” လို့ မအိသူသူမောင်က မြေပြင်မှာကြုံတွေ့ နေရတဲ့ အခြေအနေကို ပြောပါတယ်။

အလားတူ အဆိုပါစစ်ဘေးရှောင်တွေထဲမှာ သွေးတိုးရောဂါရှိနေသူတွေလည်းရှိတာကြောင့် သွေးတိုးရောဂါ ကာကွယ်နိုင်မယ့်ဆေးဝါးတွေလည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ပုလဲမြို့နယ်မြောက်ခြမ်းက ချင်ပြစ်၊ ကြာစီ၊ မုသွင်၊ မြောက်ပိတောက်ကုန်း၊ ရှောက်ရင်းကုန်း ရွာတွေက ဒေသခံခန့်မှန်း ၁,၀၀၀ ဝန်းကျင်တိမ်းရှောင်နေကြရတာဖြစ်ပြီး စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းက လည်း အင်အား ၃၀၀ ဝန်းကျင်နဲ့ ချင်ပြစ်ရွာမှာ အထိုင်ချထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ပုလဲ၊ ဩဂုတ် ၂၉၊ ၂၀၂၅။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ လက်ပုကန်ရွာကို စစ်ကော်မရှင်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုးချိန် ရှောင်တိမ်း နေရတဲ့ အသက် ၇၀ ကျော်အရွယ်အဘွားအို ၂ ဦး ရှောင်တိမ်းနေတဲ့ ယာစောင့်တဲထဲမှာ အစာငတ် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ လက်ပုကန်ရွာခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

လက်ပုကန်ရွာရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ယာစောင့်တဲတခုမှာ ရှောင်တိမ်းနေရတဲ့ အသက် ၇၀ ကျော် အရွယ် မျက်စိမမြင်သူ ဒေါ်ဝင်းကြည်နဲ့ ညီမဖြစ်သူ ဒေါ်လှဝင်းတို့ကို ဩဂုတ် ၂၈ ရက်မှာ တူဖြစ်သူက ယာစောင့်တဲကိုသွားကြည့်ချိန်မှာ သေဆုံးနေတာကိုတွေ့ရှိခဲ့တာလို့ လက်ပုကန်ရွာခံ အမျိုးသမီးတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“အစာငတ်လို့ သေတာလို့ ပြောတယ်၊ တယောက်က အဲ့ဒီ မျက်စိမမြင်တဲ့သူကတော့ ကုတင်ပေါ်မှာပဲတဲ့၊ မျက်စိမြင်တဲ့သူက သွားကြည့်တော့ ပုပ်တောင် ပုပ်နေပြီလို့ ပြောတယ်၊ အောက်မှာတဲ့၊ မြေကြီးပေါ်မှာလို့ ပြောတယ်။”လို့ အထက်ပါအမျိုးသမီးက ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသူ ဒေါ်လှဝင်းနဲ့ ဒေါ်ဝင်းကြည်တို့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကိုတော့တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ ဩဂုတ် ၂၈ ရက်မှာပဲ ရွာပြင်မှာသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်း လက်ပုကန်ရွာကိုဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ သြဂုတ် ၂၄ ရက် မတိုင်ခင်ကတည်းက ရွာသားတွေက တိမ်းရှောင်နေကြရတာဖြစ်ပြီး စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းထဲက တပ်သားတချို့က ဒီကနေ့ဩဂုတ် ၂၉ ရက်အထိ လက်ပုကန်ရွာကို အထိုင်ချထားဆဲပဲလို့သိရပါတယ်။

အဆိုပါစစ်ကြောင်းဟာ သြဂုတ် ၂၀ ရက်ကစတင်ကာ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာက အိမ်ခြေ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အိုင်းမရွာကနေအိမ်တွေကိုလည်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး သြဂုတ် ၂၄ ရက်မှာ လက်ပုကန်ရွာကို ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်ကစလို့ ဇီးဖြူကုန်းရွာဘက်ကို ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းတွေ သယ်ဆောင်နေခဲ့တာလို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဩဂုတ် ၂၉ ရက်အထိ မင်းတိုင်ပင်ရွာ၊ လက်ပုကန်ရွာ၊ ကုက္ကိုကုန်းရွာနဲ့ နွယ်ရှောက်ရွာတို့မှာလည်း စစ်ကော်မရှင်တပ်ကအင်အားဖြန့်တပ်စွဲနေထိုင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ကျေးရွာတွေကပစ္စည်းတွေကို သယ်ယူရာမှာလည်း ဒေသခံတွေကိုပါဝင်ရောက်သယ်ယူခိုင်းနေတာတွေရှိတယ်လို့ ဒေသခံအမျိုးသမီးတဦးက ပြောပါတယ်။

အဆိုပါစစ်ကြောင်းက ၆၀ မမ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဩဂုတ် ၂၄ ရက်ကလည်း ကြောင်သန်းရွာနေ မီးဖွားပြီးကာစ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး ၁ ဦး အသက်သေဆုံးခဲ့ပါသေးတယ်။

စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းတွေကြောင့် မင်းတိုင်ပင်၊ လက်ပုကန်၊ နှောကန်၊ နှောရိုး၊ ကျောက်ဖျာကန်၊ မြေနီကုန်း၊ ငှက်ပျောတော၊ စပါးစေ့၊ မန်ကျည်းကုန်း၊ အိုးဘို၊ အိုင်းမ၊ သရက်ချောင်းနား၊ သပြေကုန်း၊ ညောင်ပင်စု၊ ကုန်းကိုင်း၊ ကုက္ကိုလ်ကုန်း စတဲ့ကျေးရွာတွေက ဒေသခံ ၈,၀၀၀ ကျော်နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေကြရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း