ဒေသခံ

ဝက်လက်၊ မတ် ၂၅၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ စိုင်နိုင်ကြီးကျေးရွာက ဒေသခံတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေက မတ်လ ၂၅ ရက် ဒီမနက် ၉ နာရီလောက်မှာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အင်အား ၃၀ ကျော်ပါတဲ့ စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းဟာ ရွာသာကြီးရွာကနေတဆင့် စိုင်နိုင်ကြီးရွာထဲကိုဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံတွေကိုဖမ်းဆီးသွားတာလို့ ရွှေဘိုမြို့နယ်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေး တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

“ရွာထဲကိုဝင်လာတဲ့အချိန် လက်နက်ငယ်တွေရော၊ လက်နက်ကြီးတွေရော ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်။ ရွာသားတွေကိုလည်း ဘာကြောင့်ဖမ်းခေါ်သွားတာလဲတော့ မသိပါဘူး၊ လူဦးရေအတိအကျတော့ မပြောနိုင်ပေမဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း အဖမ်းခံရတာပါ။ အခုချိန်ထိရွာသားတွေလည်း ရွာထဲကို ပြန်ဝင်မရဲသေးဘူး” လို့ ဆိုပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရသူအရေအတွက်နဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကိုတော့ မြေလတ်အသံက ဆက်လက်စုံစမ်းနေဆဲပါ။

အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းဟာ လက်ရှိ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ဘုန်းဘွဲ့ရွာအနီးမှာ ရောက်ရှိနေတာကြောင့် ရွှေဘို − မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို အသုံးပြုနေကြတဲ့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မြေပြင်စစ်ရေးသတင်း နားစွင့်ပြီး အထူးသတိပြု သွားလာကြဖို့နဲ့ ဖြစ်နိုင်မည်ဆိုလျှင် အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးကိစ္စကလွဲပြီး လုံးဝဖြတ်သန်းသွားလာ အသုံးမပြုဖို့ ရွှေဘိုမြို့နယ် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

မတ်လ ၃ ရက်ကလည်း စိုင်နိုင်ကြီးရွာဟာ အိမ်ခြေ ၇၀ နီးပါးကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးသွားတာကြောင့် စပါးတင်း ၇ ထောင်ကျော် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရပါသေးတယ်။

ဝေါ၊ မတ် ၁၈၊ ၂၀၂၃။

ပဲခူးတိုင်း၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်အတွင်းက ကျေးရွာတွေမှာ မတ်လ ဒုတိယအပတ်က စတင်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ပျူစောထီးအဖွဲ့တွေက ဒေသခံတွေကို ဖိအားပေးကင်းစောင့်ခိုင်းနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဝေါမြို့နယ်အတွင်း စစ်တောင်းမြစ်ကမ်းတလျှောက်ဒေသတွေကို KNLA နဲ့ PDFတွေ ဝင်လာရောက်လာမယ်လို့ ဒေသတွင်း သတင်းတွေထွက်ပေါ်နေပြီး အဲ့ဒီသတင်းတွေကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်က ကျေးရွာတွေကို ကာကွယ်ရမယ်လို့ဆိုကာ ဒေသခံတွေကို အတင်းအကျပ်ဖိအားပေး ကင်းစောင့်ခိုင်းနေတာလို့ ဝေါပကဖတာဝန်ရှိသူက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“အဓိက ရွာကြီးတွေမှာ စောင့်ခိုင်းတယ်။ ပျူတွေနဲ့တွဲပြီး ကင်းစောင့်ခိုင်းတာ။ အိမ်တိုင်းမစောင့်မနေရဘဲ။ ကိုယ့်အလှည့်ကျလို့ မစောင့်နိုင်ရင် ပိုက်ဆံပေးရတယ်။ ကင်းကြေးသဘောမျိုး ပိုက်ဆံ ၁ သောင်း တောင်းတယ်။ ရွာဝင်ရွာထွက်နေရာတွေမှာ စောင့်ရတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်က ဖိအားပေး ကင်းစောင့်စေခိုင်းမှုတွေကို ဝေါမြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေ အပါအဝင် ညောင်ကိုင်း၊ ကတွတ်၊ မြစ်ကျိုး၊ ရှမ်းကိုင်း၊ ဘုရားပျို၊ သူရဲသမိန်၊ လက်ပံစတဲ့ ကျေးရွာကြီးတွေမှာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်ခိုင်းနေတာလို့ သိရပါတယ်။

ကျေးရွာဒေသခံတွေဟာ စစ်ကောင်စီတပ် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးထားတဲ့ စစ်ကောင်စီခန့်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ စစ်တပ်ပြည်သူ့စစ်ခေါ် ပျူစောထီးအဖွဲ့နဲ့အတူ ပူးတွဲကင်းစောင့်နေရတာဖြစ်ပြီး ရွာသားတွေကိုတော့ လက်နက်တပ်ဆင်ပေးထားတာမျိုး မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ဖိအားပေးမှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေရတဲ့ ဒေသခံရွာသားတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်၊ ရဲနဲ့ ပျူခေါင်းဆောင်တွေက ညပိုင်းတွေမှာ ကင်းစစ်ဆေးတာတွေ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ဝေါမြို့နယ်ဟာ KNU တပ်မဟာ ၁၊ တပ်မဟာ ၃ နယ်မြေတွေနဲ့ နယ်မြေထိစပ်နေတာ ဖြစ်ကာ အဲ့ဒီ တပ်မဟာနယ်မြေတွေထဲမှာလည်း KNLA ၊ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တွေအကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေသလို စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းတွေ မကြာခဏတိုက်ခိုက်ခံနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ယင်းမာပင်၊ မတ် ၁၆၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကုန်းရွာက နေအိမ်မီးရှို့ခံရတဲ့ ဒေသခံတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ အဝတ်အထည်နဲ့ စားသောက်ကုန်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

မတ်လ ၁၄ ရက်မှာ ကာလတန်ဖိုးကျပ်သိန်း ၂၀ ကျော်ရှိတဲ့ အဝတ်အထည်နဲ့ စားသောက်ကုန်တွေကို ဒေသခံတွေ လက်ထဲအရောက် သွားရောက်ထောက်ပံ့ပေးခဲ့တယ်လို့ Next Generation Hope အဖွဲ့ရဲ့ တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

“ကျနော်တို့အဖွဲ့က အများပြည်သူ လှူဒါန်းထားတဲ့ငွေတွေနဲ့ သင့်တော်မယ့် အဆင်ပြေမယ့်အရာလေးတွေကို စီစဥ်ပြီး သွားလှူပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရွာက ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးရှို့ခံထားရတာ။ ရွာသားတွေကတော့ ရွာထဲကို ပြန်ရောက်နေကြပြီ။ အဆင်ပြေသလို နေနေကြရတယ်။ ကျနော်တို့ဘက်က သွားထောက်ပံ့ပေးခဲ့တာကတော့ အိမ်ထောင်စု ၅၀ စာလောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ နောက်လည်း အများပြည်သူ လှူဒါန်းတာတွေရှိရင် ထပ်ပြီးထောက်ပံ့ပေးဖို့ အစီစဥ်ရှိတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်တွေရဲ့ မီးရှို့တာကိုခံရလို့ ဒေသခံအများစုဟာ နေအိမ်မရှိတော့ဘဲ အိမ်ခြံဝန်းအတွင်းမှာ မိုးကာတဲတွေ ထိုးပြီး ပြန်လည်နေထိုင်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကုန်းရွာဟာ အိမ်ခြေ ၇၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ ကျေးရွာဖြစ်ပြီး၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၂၈ ရက်ညက စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်က အင်အား ၁၀၀ လောက်နဲ့ မီးရှို့ခဲ့လို့ အိမ်ခြေ ၁၀၀ နီးပါးသာ မီးမလောင်ဘဲ ကျန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အိမ်တွေကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်မီးရှို့ချိန်မှာလည်း အမျိုးသား ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့လို့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ပြန်တွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

ယင်းမာပင်၊ မတ် ၁၃၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်မှာ စစ်တပ်ကမီးရှို့ခဲ့တဲ့ ကျေးရွာတရွာက ဒေသခံတွေကို အညာပစ်တိုင်းထောင်လေးများအဖွဲ့က မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းအပြင် ဆန်နဲ့ဆီတွေကိုပါ လှူဒါန်းခဲ့တယ်လို့ အဖွဲ့ဝင်အမျိုးသမီး တဦးဆီက သိရပါတယ်။

အိမ်ခြေ ၃၈၆ အိမ်က အိမ်ထောင်စုတွေကို မတ်လ ၁၂ ရက်မနေ့က တအိမ်ထောင်လျှင် ဒန်အိုး ၁ လုံး၊ ဇလုံး ၁ လုံး၊ ဇွန်းကြီး ၁ ချောင်း၊ သောက်ရေခွက် ၁ ခု၊ ဆန် ၁ ပြည်၊ ဆီ ၅၀ ကျပ်သားနဲ့ ငါးသေတ္တာ ၁ ဘူးဆီ လှူဒါန်းခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

အခုလှူဒါန်းမှုမှာ ဆန်တင်း ၁၀၀ ကမ်ပိန်းက ရရှိတဲ့ ငွေရဲ့ ၃၀ %ကို ထုတ်ယူသုံးစွဲထားပြီး ပြည်တွင်းပြည်ပအလှူရှင်တွေနဲ့ CDM တဦးက လှူဒါန်းတဲ့ ဆီလည်းပါဝင်ကာ ကုန်ကျငွေ ၆၃ သိန်းကျပ်ကျေ ာ်ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အညာပစ်တိုင်းထောင်လေးများအဖွဲ့ကို ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် နိုဝင်ဘာလ၂၈ ရက်က စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိအချိန်အထိ မီးဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၉၃၉ စုကို လှူဒါန်းနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သလို ခုလိုလှူဒါန်းတာဟာ ၇ ကြိမ်မြောက်ရှိပြီလို့လည်း အထက်ပါအမျိုးသမီးက ဆိုပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

ပခုက္ကူ၊ မတ် ၁၂၊ ၂၀၂၃။

မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ကျွန်းချောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံအနီးတဝိုက်က ရွာတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်က လက်နက်ကြီးနဲ့ပစ်ခတ်နေလို့ ဒေသခံ ၁ သောင်းကျော်ဟာ နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

မတ်လ ၉ ရက်နေ့ညပိုင်းမှာ ကျွန်းချောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီးက စာသင်ကျောင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ပျူစောထီးအင်အား ၇၀ကျော် လာရောက်တပ်စွဲပြီး ညအချိန်တွေမှာ ကျေးရွာတွေကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်တွေနဲ့ အချိန်အတော်ကြာ ပစ်ခတ်နေတာကြောင့် အခုလိုထွက်ပြေးနေကြရတာလို့ ဒေသခံတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“ညအချိန်ရောက်ရင် ဒီကောင်တွေက နေ့တိုင်းလိုလို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်တွေနဲ့ ပစ်တယ်။ ဘာကြောင့်ပစ်လဲတော့ မသိဘူးပေါ့။ ကျည်တွေက နေအိမ်တွေ၊ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေကို လာထိတာတွေရှိတယ်။ အဲဒါကြောင့် ထွက်ပြေးလာခဲ့တာပေါ့။ ဒီကောင်တွေက ယာယီတပ်စွဲတာလား။ အမြဲတမ်း တပ်စွဲ အထိုင်ချမှာလားတော့ မသိရသေးဘူး။ စောင့်ကြည့်ရအုံးမှာ” လို့ ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးနေရတဲ့သူတွေဟာ ကျွန်းချောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီးက မြို့စိုး၊ ငှက်ပျောတော၊ သီရိလေး၊ ပေါက်တော၊ ကံကြီးစု၊ အိုင်ကြီး၊ ညောင်လှ၊ ညောင်နီပင်၊ သိမ်တော်၊ ဆယ်လံစတဲ့ရွာတွေက ဒေသခံ ၁ သောင်းကျော်အထိ ရှိနေပြီး လက်ရှိမှာ လယ်ကွင်းပြင်တွေထဲ ယာယီတဲထိုး နေထိုင်စစ်ရှောင်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“လယ်ကွင်းပြင်တွေထဲမှာ နေကြရတော့ အရမ်းအခက်အခဲ ဖြစ်တာပေါ့။ ဒီနေ့နဲ့ဆို ထွက်ပြေးလာတာ ၄ ရက်ရှိပြီ။ နေ့ဆို အပူဒဏ်ခံရပြီး ညဆိုအအေးဓာတ်ကို အလူးအလိမ့် ခံနေရတယ်။ ရွာကိုလည်း ပြန်မသွားရဲကြသေးဘူး။ စကစတွေက စာသင်ကျောင်းထဲ ရှိနေတုန်းပဲ။ ဒေသခံတွေကတော့ ရွာ ၁၀ ရွာကပါ” လို့ ထွက်ပြေးနေရတဲ့ အမျိုးသားတဦးက ပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီစစ်အုပ်စုဟာ မတ်လ ၉ ရက်နေ့က ဆိက္ခဝ ပျူကျေးရွာကနေ တန့်ကြည်တောင်ပေါ်ကို စစ်ကြောင်းထိုးလာခဲ့ပြီး အဲ့ဒီတောင်ပေါ်ကနေတဆင့် ကျွန်းချောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီး အထက စာသင်ကျောင်းကို ရောက်ရှိတပ်စွဲကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားတာမရှိဘဲ ကျေးရွာတွေကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်နေတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ပခုက္ကူ၊ မတ် ၉၊ ၂၀၂၃။

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ ကျေးရွာတွေကိုမတ်လ ၉ ရက် ဒီမနက် ၈ နာရီကစပြီး စစ်ကောင်စီဘက်ကစစ်ကြောင်းထိုးကာ နေအိမ်တွေကိုလည်း မီးရှို့ဖျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ပေါက်မြောက်ပိုင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဆီက သိရပါတယ်။

စစ်ကြောင်းထိုးရာ ကျေးရွာတလျှောက်မှာ ပေါက်မြိုနယ်အရှေ့ပိုင်း အုန်းတောတောင်စုနဲ့ မြောက်စုကို စစ်တပ်အင်အား ၁၀၀ ကျော်နဲ့ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး နေအိမ်များကိုမီးရှို့ဖျက်စီးခဲ့သလို လက်နက်ကြီးငယ်တွေနဲ့ပစ်လို့ ထိခိုက်သေဆုံးရှိခဲ့တယ်လို့ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ပြောပါတယ်။

“အိမ်တွေလည်းမီးရှို့ခံရတယ်။ အပစ်ခံရလို့သေတဲ့ပြည်သူရှိသလို။ ကျနော်တို့တပ်ဖွဲ့ဝင်တဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။ ဖုန်းတလုံးလည်းပါသွားတယ်”လို့ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်လရောင်က မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အဲ့ဒီကျေးရွာကပြန်လည်ထွက်ခွာသွားတာမရှိဘဲ၊ တပ်စွဲထားလို့ ရွာနားသွားဖို့မလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဒေသခံ ၂၀၀ ကျော်ကို ဘေးလွတ်ရာကို ပြောင်းရွေ့ထားခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီနေ့ မနက်ပိုင်းမှာပဲ ပေါက်မြို့နယ်ထဲက အုန်းတောရွာ တောင်စုနဲ့ မြောက်စုအပြင် ညောင်ဝန်းတောင်စုရွာ၊ ညောင်ဝန်းမြောက်စုရွာ၊ ရွာသာကြီးရွာ၊ ဝက်မှီးရွာတွေကိုကိုလည်း စစ်ကြောင်းထိုးခံရတာကြောင့် ဒေသခံ ၅၀၀၀ ကျော် ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။