စိုက်ပျိုးစရိတ်

မြေလတ်အသံ၊ ဇန်နဝါရီ ၁၄၊ ၂၀၂၅။

စိုက်ပျိုးစရိတ်တွေ ကြီးမြင့်လာတာကြောင့် ယင်းမာပင်မြို့နယ်က ကြက်သွန်စိုက်တောင်သူတွေ နှစ်စဉ်စိုက်ဧကထက် လျော့နည်းစိုက်ပျိုးကြတယ်လို့ ဒေသခံကြက်သွန်စိုက်တောင်သူတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း စိုက်ပျိုးရေးဆေး၊ ဓာတ်မြေသြဇာ၊ သဘာဝမြေသြဇာ စတဲ့သွင်းအားစုတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေ အဆမတန်ကြီးမြင့်လာတာကြောင့် ကြက်သွန်စိုက်တောင်သူတွေ တွက်ခြေမကိုက်တော့တဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးဧကနည်းနည်းသာ စိုက်ပျိုးနေကြတာလို့ ဆိုပါတယ်။

လုပ်အားခမှာလည်း အရင်နှစ်တွေက လုပ်သား ၁ ယောက်ကို ၁ ရက်အတွက် ကျပ် ၅,၀၀၀ ခန့်ပေးခဲ့ရ သော်လည်း အခုအခါမှာ ကျပ် ၇,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ အထိ ပေးလာရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“မြေဆီစျေး၊ ဆေးစျေးတွေလည်း ပုံမှန်ထက် ၅ ဆလောက် မြင့်တက်နေတာကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေဧကတွေ လျှော့ပြီး အခြားသီးနှံတွေ စိုက်ပျိုးလာကြတယ်။” လို့ ယင်းမာပင်မြို့နယ်က ကြက်သွန်စိုက်တောင်သူတဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

ဒါကြောင့်လည်း နှစ်စဉ်ပုံမှန် ၄ ဧကကျော်စိုက်ပျိုးရာကနေ ဒီနှစ်မှာတော့ ၂ ဧကခွဲသာ စိုက်ပျိုးတော့တယ်လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာမသိမ်းခင်အချိန်က ကြက်သွန် ၁ ဧက စိုက်ပျိုးပါက ကုန်ကျစရိတ် ကျပ် ၁၀ သိန်းကျော်ရှိပြီး အခုအခါမှာတော့ ၁ ဧကစိုက်ပျိုးစရိတ်မှာ ကျပ်သိန်း ၅၀ နီးပါးအထိ ကုန်ကျမှုရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကြက်သွန်စိုက်ပျိုးစရိတ်ကြီးမြင့်တာကြောင့် ကြက်သွန်သီးနှံအစား ဂျုံ၊ မြေပဲ ၊ကုလားပဲစတဲ့ သီးနှံတွေကို အစားထိုး စိုက်ပျိုးလာတာတွေရှိသလို ဘာမှမစိုက်ပျိုးဘဲ မြေကွက်လပ်အတိုင်း ပစ်ထားတာတွေလည်းရှိ ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

” နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်တော့ ကြက်သွန် ရောင်းချိန်ကျလည်း စျေးကွက်က မငြိမ်လို့ စိုက်ပျိုးမှုလျှော့ချလာကြတယ်” လို့ ကြက်သွန်စိုက် တောင်သူတဦးက ထပ်မံပြောပါတယ်။

ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်း နှစ်စဉ် ကြက်သွန်စိုက်ပျိုးမြေဧက ၆,၀၀၀ နီးပါးရှိပြီး အခုနှစ်မှာတော့ ဧက ၄,၀၀၀ ကျော်သာ စိုက်ပျိုးကြတယ်လို့ ဒေသခံတောင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

စာတည်း – လင်းဇေ

ယင်းမာပင်၊ ဧပြီ ၂၇၊ ၂၀၂၃။

စိုက်ပျိုးစရိတ်တွေကြီးမြင့်လာမှုနဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေ စစ်ကြောင်းထိုးတာတွေကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်းက ကြက်သွန်စိုက်ပျိုးကြတဲ့တောင်သူတွေဟာ ကြက်သွန်ပေါ်ချိန်မှာ အရှုံးနဲ့ရင်ဆိုင် နေကြရတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

ကြက်သွန်နီတပိဿာကို ကျပ် ၂၀၀၀ လောက်ရမှ အမြတ်ကျန်နိုင်မှာဖြစ်သော်လည်း အခုလက်ရှိမှာ ကြက်သွန်နီ တပိဿာကို ၈၀၀ ကျပ်၊ ၈၅၀ ကျပ်လောက်သာရတာကြောင့် တောင်သူတွေဟာ သိန်းချီကာ ဆုံးရှုံးနေကြရပါ တယ်။

လက်ရှိ ရန်ကုန်ဘုရင့်နောင် ပေါက်ဈေးကတော့ ကြက်သွန်နီ တပိသာကို ၁၃၅၀ ကျပ်မှ ၁၆၀၀ ကျပ်အထိ ဈေးပေါက်နေပါတယ်။

ပုံမှန်ဆိုရင် ကြက်သွန်စိုက်တောင်သူတွေဟာ ကြက်သွန်ကို ဆောင်းရာသီမှာစိုက်ပျိုးကာ တန်ခူးလမှာ နှုတ်ကြပါ တယ်။ အဲဒီအချိန်ဟာ ကြက်သွန်ပေါ်တဲ့အချိန်ဖြစ်လို့ ဈေးကျတတ်တာကြောင့် တောင်သူအများစုက ဈေးကောင်းရတတ်တဲ့ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်လအထိ သိုလှောင်ပြီး ရောင်းချလေ့ရှိပါတယ်။

“မီးရှို့ခံရတာတွေ ကြောက်ကြတော့ ဈေးမမျှော်တော့ဘဲ အရင်းလေးရရင်ဆိုပြီး ရောင်းပစ်ရတာ၊ လုံးလုံးဆုံးရှုံး မှာထက်စာရင် ရသလောက်လေးဆိုပြီး လက်လွှတ်လိုက်ရတာပေါ့။ မနှစ်က‌ဆို ကြက်သွန်တွေ စင်လိုက်ထားကြ တယ်။ မီးထဲပါသွားတယ်။ တလုံးမှ ရောင်းမစားလိုက်ရတဲ့အဖြစ်မျိုးထိရှိတယ်။ အဲ့လိုအတွေ့ကြုံတွေရှိခဲ့တော့ ကြာကြာမထားရဲဘူး”လို့ တောင်သူ အမျိုးသမီးတဦးက ပြောပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစကာလတုန်းက ပုလဲမြေဆီတအိတ်ကို ကျပ် ၇သောင်း၊ ပိုးသတ်ဆေး တဘူး ကျပ် ၃၀၀၀၊ ဓာတ်ဆီ တဂါလံ ကျပ် ၄၅၀၀၊ အလုပ်သမားငှားခ အမျိုးသား ကျပ် ၆၀၀၀၊ အမျိုးသမီး ကျပ် ၃၀၀၀ရှိပြီး အခုနှစ်မှာတော့ မြေဆီတအိတ် ကျပ် ၁သိန်းခွဲ၊ ပိုးသတ်ဆေးတဘူး ကျပ် ၁၂၀၀၀၊ ဓာတ်ဆီတဂါလံ ကျပ် ၁၂၀၀၀၊ အလုပ်သမားငှားက အမျိုးသား ၈၀၀၀ ကျပ်၊ အမျိုးသမီး ကျပ် ၄၀၀၀ထိ ‌မြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒီလို ဓာတ်မြေဩဇာစရိတ်တွေ မြင့်တက်လာလို့ ဝယ်ယူမသုံးနိုင်တဲ့အခါ အရင်က တဧကကို သွန်ကြက်နီ ပိဿာ ၃၀၀၀ နီးပါးရာထွက်ရာမှ အခုကတော့ တဧကကို ပိဿာ ၁၀၀၀ လောက်သာထွက်တော့တယ်လို့လည်း တောင်သူတွေက ပြောပါတယ်။

ကြက်သွန်တရာသီကို မြေအမျိုးစားပေါ်မူတည်ပြီး သဲမြေဆိုရင် ၁၀ကြိမ်၊ နုံးမြေဆိုရင် ၅ကြိမ် မဖြစ်မနေ ရေသွင်းပေးရပေမယ့် ဓာတ်ဆီဈေးတွေက အဆမတန်တက်လာတဲ့အတွက် တရာသီကို ၃ ခါလောက်သာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနိုင်တာကြောင့် အထွက်နှုန်း ထပ်ဝက်ကျော်ကျကာ အလုံးလည်း မလှတော့တဲ့အတွက် ဈေးအနှိမ်ခံရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မကြာခဏ စစ်ကောင်စီရဲ့ စစ်ကြောင်းတွေ ထိုးနေတာကြောင့် အရင်က အလုပ်သမား ၁၀ယောက်နဲ့ လုပ်ရမယ့်နေရာမှာ အမြန်ပြီးလိုတဲ့အတွက် အလုပ်သမား အယောက် ၂၀ လောက်ခေါ်ကာ လုပ်နေရလို့ စိုက်ပျိုးစရိတ်တွေ ပိုကုန်ချတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“စိုက်ပျိုးရေးကို ပြေးရင်းလွှားရင်းလုပ်နေရတော့ မြေဆီမြေဩဇာတွေမထည့်နိုင်တော့ မှန်းသလောက်မထွက် ဘူး။ မစိုက်လို့ရှိရင်လည်း စားစရာမရှိမှာစိုးလို့။ ရှုံးတယ်၊ မြတ်တယ်မတွက်ဘဲ ကံစွန့်ပြီးလုပ်ကြရတာ”လို့ တောင်သူတဦးက ပြောပါတယ်။

တောင်သူတချို့ကတော့ အရင်က ကိုယ်တိုင်စိုက်ပျိုးပါက တနှစ်ကို ကျပ်သိန်း ၃၀ လောက်ဝင်ငွေရနိုင်တဲ့ လယ်ယာမြေတွေကို အခုအခါ စိုက်ပျိုးစရိတ်အရင်းအနှီးမတတ်နိုင်တော့တဲ့အတွက် ၃ နှစ်ကို ကျပ် ၁၀ သိန်းလောက်နဲ့ လယ်ယာတွေကို နှစ်ချုပ်သဘောမျိုး အငှားချကာ စားသောက်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ကြက်သွန်မစိုက်နိုင်တော့တာ၊ မင်းဆိုးမင်းညစ်ကြားထဲမှာနေရတာဆိုတော့ ကျန်းမာရေးအတွက် ရတဲ့ဈေးလေးနဲ့တင်းတိမ်ပြီး နေရ‌တာပေါ့ရှင်။ အရင်ကတော့ ကိုယ်ကယာပိုင်ဆိုတော့ အလုပ်သမားတွေ ငှားပြီးလုပ်တာ၊ အခုကျ ကိုယ်တိုင်သူများဆီမှာ အလုပ်သမားလိုက်လုပ်နေရတဲ့ ဘဝရောက် သွားတယ်။ တနေ့လုံးလုပ်တာ ညီမ ၂ ယောက် ၈၀၀၀ ရတယ်။ အဲတာလေးနဲ့ပဲ ဒီတော်လှန်ရေးကာလမှာ ဖြစ်သလိုနေနေရတယ်”လို့ လယ်ထဲမှာ နေ့စားလုပ်နေရတဲ့ တောင်သူအမျိုးသမီးတဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တောင်သူအများစုဟာ စိုက်ပျိုးစရိတ်တွေ အဆမတန်တက်နေတဲ့အပြင် စစ်ရှောင်ရတာတွေလည်းရှိနေတဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးရေးကို တစိုက်မတ်မတ်မလုပ်နိုင်ကြတော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

စာတည်း – လင်းဇေ

ပဲခူး၊ မတ် ၁၆၊ ၂၀၂၃။

ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ခြမ်း)၊ သာယာဝတီခရိုင်ထဲက လယ်သမားတွေကို စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်က စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေတွေကို ပြန်ဆပ်ဖို့ ခြိမ်းခြောက်တောင်းခံနေတယ်လို့ ဒေသခံလယ်သမားတွေဆီက သိရပါတယ်။

ခရိုင်တွင်းရှိ သာယာဝတီ၊ အုတ်ဖို၊ နတ္တလင်း တို့မှာရှိတဲ့ မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်မန်နေဂျာက ခြိမ်းခြောက်စာတွေ ပို့ကာ တောင်းခံနေတာလို့ သိရပါတယ်။

“ကျတော်တို့မိသားစုက ၃ ဦးရှိတာ လယ်က ၆ ဧက ရှိတယ်။ အရင်က ပြေပြေလည်လည် စားနိုင်သောက်နိုင်တယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ကုန်စျေးနှုန်းတွေ ကြီးပြီး လယ်ထွက်စပါးကလည်း အရင်းလောက်ပဲ ပြန်ရတော့ ဘဏ်ကြွေးဆိုတာလည်း မဆပ်နိုင်ဘူး။ အခုအဲဒီကြွေးတွေ ပြန်ဆပ်နိုင်ဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို တရားမဝင်သွားပြီး အလုပ်လုပ်နရတယ်” လို့ သာယာဝတီမြို့ခံ လယ်သမားတဦးက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာလည်း စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေတွေ ပြန်ဆပ်ဖို့ တောင်းခံလွှာတွေ ရောက်နေတယ်လို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

ငွေတောင်းခံစာတွင် စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေကို လာမယ့်မတ်လ ၁၈ ရက် နောက်ဆုံးထား ပေးဆပ်ရန်နဲ့ ပျက်ကွက်ပါက ဘဏ်ရဲ့လုပ်ထုံးလုပ်နည်း နည်းဥပဒေတွေနဲ့အညီ စီမံခန့်ခွဲခြင်းနဲ့ တရားစွဲဆိုတာတွေ လုပ်ဆောင်သွားမှာဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အုတ်ဖိုမြို့နယ် မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် မန်နေဂျာ ဒေါ်လွင်မာကြည်ရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ဖေဖေါ်ဝါရီလက တောင်းခံတဲ့စာမှာလည်း သတ်မှတ်ရက်မှာ ပျက်ကွက်ပါက လယ်ယာမြေလုပ်ပိုင်ခွင့်လက်မှတ် (ပုံစံ ၇)ကို ဘဏ်ဥပဒေနဲ့အညီအရေးယူသွားမှာဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် နတ်တလင်းမြို့နယ် မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် မန်နေဂျာလက်မှတ်ရေးထိုး တောင်းခံစာမှာတော့ သတ်မှတ်ရက်မှာ ပျက်ကွက်ပါက လယ်ယာမြေလုပ်ပိုင်ခွင့်လက်မှတ် (ပုံစံ – ၇)ကို လေလံတင် ရောင်းချသွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

စစ်ကောင်စီက လက်အောက်ခံ မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်တွေက စိုက်ပျိုးစရိတ် ချေးငွေ ခြိမ်းခြောက်တောင်းခံနေပေမယ့် အုတ်ဖိုမြို့နယ်နဲ့ နတ်တလင်းမြို့နယ် အရှေ့ဘက်က ကျေးရွာတွေကို စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုးနေရတာကြောင့် ရွာလုံးကျွတ် တိမ်းရှောင်နေရပြီး စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်ခြင်းမပြုရတဲ့ လယ်သမားတွေလည်း ရှိနေပါသေးတယ်။

သာယာဝတီခရိုင် ပကဖအဖွဲ့ဝင် ဦးလူအေးကတော့ “စစ်ကောင်စီစစ်အစိုးရ စစ်မိစ္ဆာဆိုတာက ဘယ်တုန်းကမှ ပြည်သူလူထု အကျိုးကျေးဇူး ပြည်သူလူထုအပေါ် မျက်နှာမူတယ်ဆိုတဲ့ အစိုးရတရပ် ဘယ်တုန်းကမှ မဖြစ်ခဲ့ဘူး။ သူတို့ကိုယ်ကျိုး သူတို့ရလိုမှုပဲ အမြဲတမ်းကြည့်နေတာဖြစ်တယ်” လို့ ဆိုပါတယ်။

ဆက်လက်ပြီးလည်း “သူတို့က ဒီထက်ပိုပြီး နိုင်ထက်စီးနင်းလုပ်နေအုံးမှာ ဖြစ်တယ်။ ပြည်သူလူထု ဘယ်သူ့ကိုမဆို လယ်သမားကိုပဲဖြစ်ဖြစ် အကုန်လုံးခေါင်းပုံဖြတ်ပြီးတော့ အားလုံးဆင်းရဲတွင်းနက်ပြီးတော့ ချွတ်ခြုံကျသွားအောင် လည်မြိုကိုနင်းလို့ရအောင် အုပ်ချုပ်နေတာ ဖြစ်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေရယ် NUG အစိုးရရယ် ပူးပေါင်းပြီးတော့ ပြည်သူလူထုတရပ်လုံး ရရာလက်နက်စွဲကိုင်ပြီး တော်လှန်တဲ့တနေ့ ရောက်လာမှာပါလို့လည်း သူကဆက်ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ချေးငွေပြန်မဆပ်နိုင်တဲ့ လယ်သမားတွေအနေနဲ့ ခြိမ်းခြောက်စာတွေကြောင့် တရားစွဲဆိုတာနဲ့ လယ်သိမ်းခံရမှာကို စိုးရိမ်နေကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။